Zwemmen met contactlenzen risico's en praktische oplossingen

Voor veel mensen zijn contactlenzen een onmisbaar onderdeel van het dagelijks leven, die vrijheid en een helder zicht bieden zonder bril. Wanneer de temperaturen stijgen en het zwemseizoen begint, rijst echter een belangrijke en veelgestelde vraag: is het verstandig om je lenzen in te houden tijdens het zwemmen? Het antwoord is niet zo eenvoudig als een simpele ja of nee, maar wordt bepaald door een combinatie van risico's en praktische overwegingen.

De belangrijkste zorg van oogartsen en optometristen is het verhoogde risico op infecties. Water, of het nu uit de zee, een meer, een rivier of een zwembad komt, is nooit steriel. Het bevat micro-organismen, zoals de Acanthamoeba, die zich kunnen hechten aan je contactlenzen. Deze parasiet kan een zeer pijnlijke en moeilijk te behandelen hoornvliesontsteking veroorzaken. Chloor in zwembaden doodt niet alle bacteriën onmiddellijk en kan bovendien de lenzen zelf beschadigen.

Daarnaast bestaat het praktische gevaar dat je je lenzen kwijt kunt raken. Door de stroming van het water, het maken van sprongen of zelfs het wrijven in je ogen na een spat water, kunnen lenzen gemakkelijk uit je ogen spoelen. Dit maakt een duik in het diepe of een wild spel in het water een potentieel dure aangelegenheid.

Dit betekent echter niet dat je met een slecht zicht het water moet vermijden. Er zijn verschillende opties en voorzorgsmaatregelen die je kunt nemen om veilig te zwemmen en toch scherp te zien. De keuze hangt af van hoe vaak en in welke omstandigheden je van het water geniet.

Directe risico's van water in contact met je lenzen

Water, of het nu uit de kraan, een zwembad, de zee of een meer komt, vormt een directe bedreiging voor de gezondheid van je ogen wanneer je contactlenzen draagt. Het grootste gevaar schuilt in microscopisch kleine organismen, zoals de Acanthamoeba. Deze amoebe kan zich vasthechten aan je lens en onder de lens terechtkomen.

Eenmaal in het oog kan Acanthamoeba een zeer pijnlijke en moeilijk te behandelen infectie veroorzaken, bekend als Acanthamoeba-keratitis. Deze infectie tast het hoornvlies aan en kan leiden tot permanente beschadiging van het gezichtsvermogen of zelfs blindheid. Behandeling is langdurig en intensief.

Daarnaast bevat water, vooral in zwembaden, chemicaliën zoals chloor. Deze stoffen kunnen zich aan het lensmateriaal binden en het oog irriteren. Chloor doodt bovendien niet alle bacteriën onmiddellijk, waardoor ook bacteriële infecties een reëel risico blijven.

Zelfs schoon leidingwater is niet veilig. Het is niet steriel en heeft een andere samenstelling dan je traanvocht. Hierdoor kan het lensmateriaal vervormen, wat leidt tot oncomfortabel dragen, wazig zicht en mogelijk kleine beschadigingen aan het hoornvliesoppervlak.

Tot slot spoelt water de natuurlijke traanfilm weg die je oog beschermt en bevochtigt. Je lens kan uitdrogen, vast gaan zitten op je oog of juist te veel gaan bewegen, wat direct ongemak en risico op beschadiging met zich meebrengt.

Welke type lenzen zijn het minst problematisch in water?

Geen enkel type contactlens is volledig veilig in water. Het advies van oogartsen en optometristen blijft eenduidig: vermijd contact tussen lenzen en water. Voor situaties waar contact met water bijna onvermijdelijk is, zoals bij bepaalde sporten, zijn daglenzen (dagelijkse wegwerplenzen) veruit de minst problematische optie.

De redenen waarom daglenzen de voorkeur genieten zijn:

• Minimale blootstelling aan verontreinigingen: Je draagt ze slechts één dag. Eventuele bacteriën, amoeben of chemicaliën die tijdens het zwemmen aan de lens kleven, gooi je aan het eind van de dag weg. Dit verkleint het risico op een langdurige infectie aanzienlijk.



• Geen reinigingsrisico: Bij maand- of tweewekelijkse lenzen moet je de lens na het zwemmen reinigen en desinfecteren. Dit proces is niet altijd perfect en kan micro-organismen juist insluiten. Dit probleem bestaat niet bij daglenzen.



• Superieure materiaaleigenschappen: Moderne daglenzen zijn vaak gemaakt van siliconen hydrogel. Dit materiaal is zeer zuurstofdoorlatend en houdt minder snel micro-organismen vast dan oudere hydrogelmaterialen.

Indien je regelmatig zwemt met lenzen, overweeg dan de volgende combinatie voor het hoogste veiligheidsniveau:

1. Gebruik daglenzen van siliconen hydrogel.



2. Draag tijdens het zwemmen een goed passende, waterdichte zwembril die je ogen en lenzen volledig afsluit van het water.



3. Gooi de lenzen onmiddellijk na het zwemmen weg en vervang ze door een nieuw, steriel paar.

Harde (vormstabiele) lenzen vormen een extra groot risico in water. Ze kunnen door een golf of duik gemakkelijk uit het oog spoelen. Zachte lenzen, en dan met name daglenzen, blijven beter op hun plaats. Onthoud: zelfs de 'minst problematische' lens vereist uiterste voorzichtigheid. Het gebruik van een zwembril is niet optioneel, maar essentieel voor enige vorm van veiligheid.

Praktische maatregelen als je toch gaat zwemmen

Als je besluit te zwemmen met contactlenzen, zijn deze stappen essentieel om de risico's te minimaliseren.

Draag altijd een goed passende zwembril die je ogen volledig afsluit. Kies een model dat geen water binnenlaat en zorg dat deze strak om je hoofd zit.

Gebruik wegwerplenzen (daglenzen) voor eenmalig gebruik. Trek deze direct na het zwemmen uit en gooi ze weg. Dit voorkomt dat bacteriën en micro-organismen zich vasthechten op de lens.

Spoel je ogen na het zwemmen grondig met steriele, bewaarvloeistof voor contactlenzen of met zoutoplossing. Dit helpt om eventueel binnengedrongen water of onzuiverheden uit te spoelen.

Laat je ogen even rusten na het verwijderen van de lenzen. Draag eventueel een bril voor de rest van de dag om je ogen de kans te geven te herstellen.

Houd altijd een reservebril bij de hand. Mocht er irritatie optreden, dan kun je direct overstappen op je bril.

Wees extra alert op symptomen zoals roodheid, pijn, wazig zicht of gevoeligheid voor licht. Raadpleeg bij twijfel direct een opticien of oogarts.

Oogzorg na het zwemmen met lenzen

Onmiddellijk na het zwemmen is de juiste nazorg cruciaal om het risico op infecties te minimaliseren. Verwijder je contactlenzen zo snel mogelijk. Spoel je ogen grondig met een steriele, bewaarvloeistof-vrije zoutoplossing of kunsttranen om eventueel achtergebleven water, chloor of micro-organismen weg te spoelen.

Reinig en desinfecteer je lenzen daarna uitgebreid met een geschikt lenzenvloeistofsysteem. Een peroxide-systeem of een vloeistof met een extra reinigende werking is hierbij aan te raden. Wrijf de lenzen zachtjes schoon met je vingertop om biofilm en afzettingen te verwijderen. Laat ze vervolgens de aanbevolen tijd in de vloeistof liggen.

Overweeg het gebruik van wegwerplenzen voor eenmalig gebruik na het zwemmen. Deze kun je direct na het zwemmen weggooien, wat de kans op besmetting aanzienlijk verkleint. Gebruik in elk geval nooit dezelfde lenzen opnieuw zonder ze eerst grondig te reinigen en te desinfecteren.

Wees alert op symptomen zoals roodheid, pijn, wazig zicht, overgevoeligheid voor licht of een gevoel alsof er iets in je oog zit. Deze kunnen wijzen op een beginnende infectie, zoals acanthamoeba-keratitis. Raadpleeg bij twijfel direct een opticien of oogarts en vermeld dat je hebt gezwommen met je lenzen.

Veelgestelde vragen:

Is het gevaarlijk om te zwemmen met contactlenzen in?

Ja, zwemmen met contactlenzen brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Het grootste gevaar is een infectie. Water, of het nu uit de zee, een meer of een zwembad komt, bevat micro-organismen zoals bacteriën en amoeben. Deze kunnen onder je lens vast komen te zitten en het hoornvlies beschadigen. Vooral de Acanthamoeba, een amoebe die in alle soorten water voorkomt, kan een zeer ernstige en pijnlijke hoornvliesontsteking veroorzaken die moeilijk te behandelen is. Daarnaast kunnen chloor en zout je lenzen uitdrogen, waardoor ze strakker op je oog gaan zitten en voor irritatie en een wazig zicht zorgen. Lenzen kunnen ook gemakkelijk wegespoelen in het water. Artsen en optometristen raden het daarom sterk af.

Wat zijn mijn alternatieven als ik toch goed wil zien in het water?

Er zijn een paar betere opties. De veiligste keuze is een zwembril met op sterkte gemaakte glazen. Deze zijn speciaal voor het zwemmen ontworpen en beschermen je ogen volledig tegen water. Een ander alternatief zijn wegwerpcontactlenzen voor eenmalig gebruik. Je draagt ze alleen tijdens het zwemmen en gooit ze daarna meteen weg, wat het infectierisico verkleint. Het is wel verstandig om hierbij ook een goed passende zwembril over je lenzen te dragen. Mensen die regelmatig watersporten beoefenen, kunnen ook kiezen voor een waterdichte sportbril op sterkte. Voor een permanente oplossing kun je met een opticien of oogarts praten over waterdichte gewone brillen of zelfs refractieve chirurgie.