Wat mag je niet doen met astma?

Astma is een chronische aandoening van de luchtwegen die vraagt om een bewuste en consistente aanpak. Hoewel medicatie zoals inhalatoren de hoeksteen van de behandeling vormt, zijn de dagelijkse keuzes die je maakt minstens zo belangrijk. Het vermijden van bepaalde handelingen en gewoontes kan het verschil betekenen tussen een goed gecontroleerde aandoening en regelmatige, beangstigende aanvallen.

Een van de grootste fouten is het negeren van je persoonlijk actieplan. Dit plan, opgesteld met je arts, geeft precies aan hoe je je medicijnen moet gebruiken en wat te doen bij verslechtering. Het op eigen houtje aanpassen van medicatie, zoals je luchtwegverwijder vaker gebruiken dan voorgeschreven of je ontstekingsremmer juist overslaan omdat je je goed voelt, ondermijnt de controle en kan de ontsteking in je longen laten oplaaien.

Daarnaast is het cruciaal om je triggers niet te onderschatten. Blootstelling aan rook (zowel actief als passief), sterke geuren, huisstofmijt of pollen zonder voorzorgsmaatregelen kan een aanval uitlokken. Evenmin is het verstandig om intensieve lichamelijke inspanning te plegen zonder een goede warming-up of zonder je medicatie zoals afgesproken in te nemen. Sporten is gezond, maar moet met voorbereiding gepaard gaan.

Ten slotte mag je nooit de signalen van je lichaam negeren. Een aanhoudende hoest, piepende ademhaling, kortademigheid bij geringe inspanning of het vaker nodig hebben van je luchtwegverwijder zijn duidelijke waarschuwingen. Het uitstellen van actie of het hopen dat het vanzelf overgaat, kan leiden tot een ernstige exacerbatie die een spoedbehandeling noodzakelijk maakt.

Roken en meeroken actief vermijden

Voor mensen met astma is roken de belangrijkste vermijdbare risicofactor voor verergering van de ziekte. Rook irriteert de luchtwegen direct, veroorzaakt ontstekingen en maakt de slijmvliezen gevoeliger. Dit leidt onmiddellijk tot meer hoesten, benauwdheid en piepen. Op lange termijn versnelt roken de achteruitgang van de longfunctie onherstelbaar.

Het vermijden van actief roken is absoluut essentieel. Stoppen met roken is de meest effectieve maatregel om astma onder controle te krijgen en medicijngebruik te verminderen. Zoek professionele hulp bij het stoppen, zoals begeleiding van de huisarts of gebruik van ondersteunende middelen.

Meeroken is minstens even schadelijk. De rook die een ander uitblaast bevat vaak hogere concentraties schadelijke stoffen. Blootstelling hieraan, vooral in afgesloten ruimtes zoals de auto of woning, triggert astmasymptomen bij kinderen en volwassenen. Maak uw huis en auto tot 100% rookvrije zones.

Vermijd ook rokerige ruimtes in het algemeen. Dit geldt voor cafés, feesten of andere sociale gelegenheden. Wees niet terughoudend om uw astma te melden en vraag om rekening met u te houden, bijvoorbeeld door ergens anders te zitten of een raam open te zetten. Uw gezondheid gaat voor.

Pas op met andere rookbronnen zoals open haarden, kaarsen, wierook en vuurwerk. Deze kunnen ook prikkelende deeltjes en gassen verspreiden die een astma-aanval kunnen uitlokken. Zorg voor een goede ventilatie in huis en beperk het gebruik van dergelijke producten.

Geneesmiddelen gebruiken zonder overleg met een arts

Het zelf starten, stoppen of wijzigen van geneesmiddelen bij astma brengt ernstige risico's met zich mee. Zelfmedicatie kan de onderliggende ontsteking verergeren en de luchtwegen onverwachts gevoeliger maken.

Vermijd absoluut het gebruik van niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID's) zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen zonder expliciete goedkeuring van uw arts. Deze middelen kunnen bij sommige mensen met astma een ernstige aanval uitlokken.

Ook bepaalde bètablokkers (vaak gebruikt bij hoge bloeddruk of hartklachten) en sommige vrij verkrijgbare hoestmiddelen kunnen de luchtwegen vernauwen. Lees altijd de bijsluiter en informeer uw apotheker over uw astma.

Het gevaarlijkst is het zomaar stoppen of verminderen van uw voorgeschreven onderhoudsmedicatie (meestal inhalatiecorticosteroïden). Dit leidt tot toenemende ontsteking, waardoor u afhankelijk wordt van uw luchtwegverwijder en het risico op een ernstige exacerbatie sterk stijgt.

Elk nieuw geneesmiddel, ook kruidenpreparaten of supplementen, dient eerst met uw arts of apotheker te worden besproken om wisselwerkingen en bijwerkingen voor uw astma uit te sluiten.

Allergenen en sterke geuren niet negeren in huis

De binnenlucht kan voor mensen met astma een grotere bron van prikkels zijn dan de buitenlucht. Het is essentieel om je huis zo veel mogelijk vrij te houden van stoffen die de luchtwegen kunnen irriteren of een aanval kunnen uitlokken.

Allergenen zoals huisstofmijt, schimmelsporen en huidschilfers van huisdieren zijn veelvoorkomende triggers. Bestrijd deze actief: was beddengoed wekelijks op 60°C, gebruik allergiedichte hoezen voor matrassen en kussens, en stofzuig regelmatig met een HEPA-filter. Houd de luchtvochtigheid onder de 50% om schimmelgroei te voorkomen en overweeg een luchtreiniger voor slaap- en woonkamers.

Sterke geuren zijn eveneens gevaarlijk. Vermijd het gebruik van agressieve schoonmaakmiddelen, luchtverfrissers (sprays en stekkers), parfums, geurkaarsen en wierook. Kies voor geurvrije of hypoallergene producten. Ventileer altijd goed tijdens en na het schoonmaken, koken of douchen.

Pas ook op met verf, lijm, terpentine en andere sterke oplosmiddelen tijdens klussen. Zorg voor maximale ventilatie en verblijf indien mogelijk enkele dagen niet in de pas geverfde ruimte tot de geur volledig is verdwenen.

Veelgestelde vragen:

Is het verstandig om mijn astma-inhalator over te slaan als ik me goed voel?

Nee, dat is niet verstandig. Een onderhoudsinhalator (meestal een corticosteroïde-inhalator) moet u dagelijks gebruiken, zelfs als u geen klachten heeft. Deze inhalator onderdrukt de ontsteking in uw luchtwegen op de lange termijn. Als u stopt met het gebruik, kan de ontsteking terugkomen, waardoor uw luchtwegen gevoeliger worden voor prikkels. Dit verhoogt de kans op een astma-aanval. De luchtwegontsteking is vaak aanwezig zonder dat u het direct merkt. Overleg altijd met uw arts voordat u uw medicatiegebruik wijzigt.

Kan ik met astma nog sporten of moet ik dat vermijden?

Sporten moet u zeker niet vermijden. Regelmatige lichaamsbeweging versterkt uw longspieren en verbetert uw conditie. Het is wel verstandig om voorzorgsmaatregelen te nemen. Gebruik ongeveer 15 minuten voor het sporten uw luchtwegverwijder (de 'blauwe' inhalator). Begin altijd met een goede warming-up en bouw de intensiteit langzaam op. Kies bij koud, droog weer liever voor een sport binnen of gebruik een sjaal voor uw mond. Als u tijdens het sporten benauwd wordt, moet u stoppen en uw medicatie gebruiken. Overleg met uw arts over een persoonlijk plan.

Mijn huis is wat stoffig. Kan dat kwaad voor mijn astma?

Ja, stof kan een belangrijke prikkel zijn voor astmatische klachten. Huisstofmijt, een klein organisme dat in stof leeft, is een veelvoorkomende trigger. Het is verstandig uw slaapkamer en woonkamer zo stofvrij mogelijk te houden. Was beddengoed wekelijks op 60 graden, gebruik hoezen voor matras en kussen, en stofzuig regelmatig met een apparaat dat een HEPA-filter heeft. Vermijd ook veel stofvangers zoals tapijten, zware gordijnen en knuffeldieren op het bed. Een goede ventilatie in huis is eveneens van groot belang.

Ik rook af en toe een sigaret bij het uitgaan. Is dit heel erg?

Roken, ook af en toe, is een van de schadelijkste dingen die u kunt doen bij astma. Rook irriteert en beschadigt de slijmvliezen van uw luchtwegen direct. Dit maakt ze gevoeliger, verergert de ontsteking en kan uw astma op de lange termijn veel ernstiger maken. Ook meeroken moet u absoluut vermijden. Stoppen met roken is het belangrijkste advies. De schade door roken kan de werking van uw astmamedicatie sterk verminderen. Praat met uw huisarts over ondersteuning bij het stoppen. Elke sigaret die u niet rookt, is een winst voor uw longen.