Levensreddende stappen bij verdrinking hoe je correct handelt en reanimeert

Verdrinking is een stille en vaak onverwachte doodsoorzaak die binnen enkele minuten kan leiden tot een fatale zuurstoftekort in het lichaam. Wanneer een slachtoffer uit het water wordt gered, is elke seconde cruciaal. De toestand kan snel verslechteren, zelfs nadat de persoon uit het water lijkt te zijn, door een fenomeen dat secundaire verdrinking wordt genoemd. Daarom is een snelle, doortastende en correcte reactie niet alleen levensreddend, maar ook bepalend voor de mogelijke gevolgen op lange termijn.

De reanimatie bij een verdronken slachtoffer wijkt op een essentieel punt af van de standaardprocedure. Waar bij een hartstilstand meestal direct met borstcompressies wordt gestart, ligt bij verdrinking de prioriteit bij het vrijmaken van de luchtweg en het geven van beademingen. De hartstilstand is hier immers een gevolg van het zuurstofgebrek; het herstellen van de zuurstoftoevoer is de eerste en meest urgente stap om het hart weer op gang te kunnen brengen.

Dit artikel beschrijft de concrete, opeenvolgende stappen die je moet nemen, vanaf het moment dat het slachtoffer uit het water is tot de aankomst van de professionele hulpdiensten. Het volgen van dit protocol kan het verschil betekenen tussen leven en dood, en tussen volledig herstel en ernstig hersenletsel. Focus, snel handelen en het overwinnen van eventuele aarzeling zijn hierbij van het grootste belang.

Hoe reanimeer je iemand die aan het verdranken is?

Bel onmiddellijk 112 of laat iemand anders dit doen. Haal de persoon indien mogelijk uit het water, maar breng je eigen veiligheid nooit in gevaar.

Controleer het bewustzijn door aan de schouders te schudden en luid te roepen. Kijk, luister en voel maximaal 10 seconden naar normale ademhaling. Bij een drenkeling is de ademhaling vaak afwezig of niet normaal.

Open de luchtweg door de kin omhoog te tillen en het hoofd voorzichtig naar achteren te kantelen. Verwijder zichtbaar vuil of braaksel uit de mond.

Start direct met 5 initiële beademingen. Knijp de neus dicht, sluit je mond over die van het slachtoffer en blaas gedurende 1 seconde lucht in tot de borstkas zichtbaar omhoog komt. Dit kan de weerstand in de longen doorbreken.

Ga onmiddellijk daarna over op 30 borstcompressies. Plaats de hiel van je hand in het midden van de borstkas, plaats je andere hand erbovenop en duw het borstbeen 5 à 6 cm in. Houd een tempo van 100 tot 120 compressies per minuut aan.

Geef daarna 2 beademingen. Blijf doorgaan met de cyclus van 30 compressies en 2 beademingen. Stop alleen als de persoon normaal begint te ademen, professionele hulp het overneemt of je zelf uitgeput raakt.

Als er een AED beschikbaar is, zet deze dan aan en volg de gesproken instructies. Droog de borstkas snel af voordat je de elektroden plakt. Een veiligheidsonderbreking van de reanimatie om de AED te gebruiken is cruciaal.

Bij verdenking van een nekletsel, probeer het hoofd en de nek zo min mogelijk te bewegen. Stel het openen van de luchtweg door hoofd-kanteling en kinlift altijd veilig boven mogelijke nekletsels.

Blijf reanimeren tot de hulpdiensten arriveren. Drenkelingen, vooral na koud water, hebben een grotere overlevingskans en reanimatie moet langdurig worden voortgezet.

Veilig uit het water halen en de ademhaling controleren

Benader het water niet alleen als de situatie onveilig lijkt. Waarschuw eerst de hulpdiensten. Probeer indien mogelijk het slachtoffer vanuit de kant te bereiken met een tak, een touw of een reddingsboei. Ga alleen het water in als het absoluut noodzakelijk is en neem een drijfmiddel mee.

Zwem naar het slachtoffer toe en maak direct contact. Een bewusteloos persoon in het water kan nog drijven. Draai het slachtoffer op de rug en ondersteun het hoofd en de nek. Houd het gezicht boven water en sleep het naar de kant met een stevige greep op kin, kaak of borstkas. Wees voorzichtig met de wervelkolom.

Leg het slachtoffer bij aankomst op de kant direct op de rug op een harde, vlakke ondergrond. Open de luchtweg door het hoofd voorzichtig naar achteren te kantelen en de kin omhoog te tillen. Buig daarbij niet overdreven ver in de nek.

Controleer nu maximaal tien seconden de ademhaling. Kijk of de borstkas beweegt, luister bij de mond en neus en voel of er luchtstroom is. Normale ademhaling is regelmatig en rustig. Snuivende geluiden of onregelmatige happen zijn geen normale ademhaling.

Is het slachtoffer bewusteloos maar ademt het normaal? Leg het in de stabiele zijligging om de luchtweg vrij te houden. Blijf de ademhaling monitoren tot professionele hulp arriveert.

Ademt het slachtoffer niet of niet normaal? Start onmiddellijk met reanimatie. Geef eerst vijf beademingen, omdat de oorzaak verdrinking is, gevolgd door dertig borstcompressies. Ga daarna door met de cyclus van twee beademingen en dertig compressies.

Start de beademing direct na het aan land brengen

Elke seconde telt bij een verdrinking. Zuurstofgebrek is de primaire doodsoorzaak, niet het water in de longen. Begin daarom onmiddellijk met beademen, nog vóór je start met hartmassage, zodra het slachtoffer uit het water is en de ademweg vrij is.

Leg het slachtoffer op de rug op een stevige ondergrond. Kantel het hoofd voorzichtig achterover en til de kin op om de luchtweg te openen. Controleer maximaal 10 seconden of er een normale ademhaling is. Kijk naar de borstkasbeweging, luister en voel.

Bij afwezige of onvoldoende ademhaling: geef direct vijf initiële beademingen. Knijp de neus dicht, sluit je mond goed over die van het slachtoffer en blaas gedurende ongeveer 1 seconde lucht in terwijl je naar de borstkas kijkt. Deze eerste beademingen zijn cruciaal om eventueel nog aanwezige zuurstof naar de vitale organen te brengen en de longen te openen.

Observeer of de borstkas omhoog komt bij elke beademing. Als de borst niet stijgt, controleer dan opnieuw de positie van het hoofd en de mond en verwijder eventuele zichtbare obstructies. Ga daarna door met de reanimatiecyclus: 30 borstcompressies gevolgd door 2 beademingen.

Deze directe start met beademing is essentieel bij verdrinking om het zuurstoftekort, veroorzaakt door de onderbreking van de ademhaling, zo snel mogelijk aan te pakken. Alleen bij zeer korte onderdompeling en duidelijke tekenen van leven kan worden afgeweken van deze procedure.

Combineer borstcompressies als er geen polsslag is

Als er na het openen van de luchtweg en het geven van beademingen geen tekenen van leven zijn – geen normale ademhaling en geen polsslag – is de hartspier gestopt met effectief pompen. Onmiddellijk starten met borstcompressies is nu cruciaal om de bloedsomloop kunstmatig op gang te houden.

1. Plaats de hiel van één hand op het midden van het borstbeen.



2. Plaats je andere hand erbovenop en verstrengel je vingers.



3. Zorg dat je schouders recht boven je handen zijn en je armen gestrekt.



4. Druk het borstbeen minstens 5 cm, maar maximaal 6 cm, in bij een volwassene.



5. Houd een tempo van 100 tot 120 compressies per minuut aan.



6. Laat na elke compressie de borstkas volledig terugveren, zonder het contact te verbreken.

Combineer de borstcompressies met beademingen volgens de verhouding 30:2.

• Na 30 compressies geef je 2 effectieve beademingen.



• Blijf deze cyclus ononderbroken herhalen.

Stop alleen met reanimeren in deze situaties:

• De professionele hulpdiensten nemen de behandeling over.



• Het slachtoffer duidelijke tekenen van leven vertoont.



• Je fysiek uitgeput raakt en niet meer kunt doorgaan.

Een automatische externe defibrillator (AED) moet zo snel mogelijk worden aangesloten. Zet de reanimatie voort terwijl de AED wordt klaargemaakt. Volg de gesproken instructies van het toestel precies op.

Blijf reanimeren tot professionele hulp overneemt

Het stoppen van de reanimatie is een beslissing die alleen door een professionele hulpverlener mag worden genomen. Jij bent als eerstehulpverlener de cruciale schakel die de overlevingskansen van het slachtoffer in stand houdt tot het ambulancepersoneel arriveert.

Onderbreek de reanimatie zo min mogelijk. Alleen een korte pauze om de 30 borstcompressies voor de 2 beademingen is toegestaan. Controleer de ademhaling niet opnieuw; dit kost kostbare tijd en onderbreekt de bloedcirculatie. Het slachtoffer zal niet spontaan gaan ademen zonder dat de onderliggende oorzaak, zoals zuurstofgebrek, is verholpen.

Wissel af als je moe wordt. De kwaliteit van de borstcompressies daalt snel door vermoeidheid. Als er een tweede helper is, wissel dan elke twee minuten, precies op het moment dat je de beademingen geeft. Deze wissel moet in minder dan 5 seconden gebeuren.

Blijf reanimeren wanneer de hulpdiensten arriveren. Het team zal zich klaarmaken en je duidelijk aangeven wanneer je moet stoppen. Zij nemen de zorg dan direct over, vaak met geavanceerde apparatuur zoals een automated external defibrillator (AED). Jij kunt belangrijke informatie geven: wat je hebt gezien, hoe lang je al bezig bent en of er specifieke gebeurtenissen waren.

Je doorzettingsvermogen is letterlijk van levensbelang. Elke onderbreking betekent dat de zuurstoftoevoer naar de hersenen en andere vitale organen stilvalt. Door te blijven reanimeren, houd je een minimale bloedcirculatie in stand, wat onmisbaar is voor een mogelijke succesvolle reanimatie door de professionals.

Veelgestelde vragen:

Ik heb gehoord dat je bij verdrinking eerst water uit de longen moet verwijderen. Is dat waar?

Nee, dat is een hardnekkige mythe. Het is niet nodig en zelfs schadelijk om tijd te besteden aan het proberen water uit de longen te 'lozen'. Het water dat iemand heeft ingeademd, wordt snel opgenomen in de bloedbaan. De belangrijkste reden voor een hartstilstand bij verdrinking is zuurstofgebrek. Elke seconde telt. Begin daarom direct met reanimatie: 30 borstcompressies gevolgd door 2 beademingen. Het doel is om zuurstofrijk bloed naar de hersenen en het hart te pompen. Stoppen om water te verwijderen, vertraagt dit levensreddende proces.

Hoe begin ik met reanimeren als het slachtoffer nog in het water ligt?

Je eigen veiligheid is het allerbelangrijkst. Probeer nooit reanimatie in diep water, tenzij je hier speciaal voor getraind bent. Haal het slachtoffer zo snel mogelijk naar droog land. Als je in ondiep water bent of aan de kant staat en het slachtoffer ligt nog met het gezicht in het water, draai hem dan op zijn rug. Ondersteun daarbij hoofd en nek voorzichtig. Zodra de luchtweg vrij is en je op een stabiele ondergrond kunt werken, start je de reanimatie volgens de standaard procedure.

Moet ik bij een drenkeling ook mond-op-mondbeademing geven, of zijn alleen borstcompressies genoeg?

Voor een drenkeling zijn zowel borstcompressies als beademingen absoluut nodig. De oorzaak van de hartstilstand is zuurstoftekort door het onder water zijn. Alleen compressies circuleren bloed dat al weinig zuurstof bevat. De combinatie van 30 compressies en 2 beademingen is het meest effectief om zuurstof toe te voeren en deze rond te pompen. Wees niet bang voor het water op het gezicht; veeg eventueel vrij rond de mond en begin gewoon met beademen. Elke poging tot beademing helpt.

Het slachtoffer hoest en ademt na de redding zelf. Wat moet ik doen?

Als het slachtoffer zelfstandig ademt, hoest of beweegt, is dat een goed teken. Leg hem dan in de stabiele zijligging. Deze houding voorkomt dat de tong de luchtweg blokkeert en laat eventueel water of braaksel uit de mond lopen. Blijf constant bij het slachtoffer, controleer de ademhaling en blijf praten om hem gerust te stellen. Waarschuw direct de hulpdiensten (112), ook als het iemand beter lijkt te gaan. Verdrinking kan tot uren later nog complicaties veroorzaken, zoals 'secundaire verdrinking', waardoor medisch toezicht nodig is.