Zwemmen met contactlenzen de gevaren en veilige alternatieven voor uw ogen

Voor veel dragers van contactlenzen voelt het als een logische keuze: de lenzen gewoon in laten tijdens het zwemmen of douchen. Het alternatief – plotseling wazig zien – is voor velen onaantrekkelijk. Deze ogenschijnlijk praktische oplossing brengt echter aanzienlijke risico's met zich mee voor de gezondheid van uw ogen, die niet onderschat mogen worden.

Het grootste gevaar schuilt in het water zelf, of het nu om een zwembad, meer, rivier of de zee gaat. Water is een broedplaats voor micro-organismen, zoals de Acanthamoeba. Deze bacterie kan zich vasthechten aan het zachte materiaal van uw contactlens en, eenmaal tegen het hoornvlies, een ernstige en pijnlijke infectie veroorzaken: Acanthamoeba-keratitis. Deze infectie is notoir moeilijk te behandelen en kan in het ergste geval leiden tot blijvend gezichtsverlies.

Daarnaast kunnen chemicaliën zoals chloor, maar ook zout en vuildeeltjes in het water, onder de lens worden gevangen. Dit leidt niet alleen tot irritatie en een branderig gevoel, maar kan ook de lens zelf beschadigen, waardoor deze oncomfortabel aanvoelt of zelfs aan het oog kan blijven plakken. Het is een risico dat simpelweg niet opweegt tegen het gemak van scherp zicht onder water.

Gelukkig zijn er veilige en effectieve alternatieven die u in staat stellen om zorgeloos van het water te genieten. Van daglenzen in combinatie met een goede zwembril tot waterdichte optische brillen of zelfs refractieve chirurgie op lange termijn – de opties zijn divers. In dit artikel bespreken we de risico's in detail en geven we een overzicht van betere, veilige keuzes voor uw visie tijdens het zwemmen.

Waarom water een direct gevaar vormt voor je ogen en lenzen

Water, of het nu uit de kraan, een zwembad, de zee of een meer komt, is fundamenteel onveilig voor het dragen van contactlenzen. Het gevaar schuilt in drie hoofdfactoren: micro-organismen, chemische stoffen en de fysieke interactie met de lens zelf.

Het grootste risico is een infectie door micro-organismen zoals Acanthamoeba. Deze vrijlevende amoebe komt voor in alle soorten water. Onder een contactlens kan hij zich vasthechten aan het hoornvlies en een zeer pijnlijke en moeilijk te behandelen infectie veroorzaken, die in het ergste geval tot blijvend gezichtsverlies leidt.

Daarnaast bevat leidingwater en zwembadwater een ander osmotisch evenwicht dan je traanvocht. Hierdoor kan de contactlens zich vastzuigen aan het hoornvlies, wat leidt tot irritatie en mogelijk kleine beschadigingen aan het epitheel. Deze microscopisch kleine wondjes vormen juist de toegangspoort voor pathogenen.

Chemische stoffen vormen een tweede gevaar. Chloor en andere desinfectiemiddelen in zwembaden binden zich aan het lensmateriaal. Dit veroorzaakt niet alleen onmiddellijk ongemak en een wazig zicht, maar kan ook de lensporiën verstoppen en de lens oncomfortabel maken. Zout water onttrekt daarentegen vocht aan de lens en het oog, wat tot uitdroging en irritatie leidt.

Ten slotte is er het praktische risico van verlies van de lenzen. Water kan de lenzen gemakkelijk uit je ogen spoelen, vooral bij duiken of plotselinge bewegingen. Een lens kan ook onder het ooglid schuiven, wat tot ernstige pijn en roodheid leidt.

Conclusie: Water en contactlenzen zijn een rechtstreeks gevaarlijke combinatie. De risico's variëren van ongemak en lensbeschadiging tot ernstige, langdurige ooginfecties die het gezichtsvermogen bedreigen.

Praktische alternatieven: van zwembrillen op sterkte tot daglenzen

Gelukkig zijn er verschillende veilige en praktische oplossingen om scherp te zien in het water, zonder uw ogen aan bacteriën of chemische stoffen bloot te stellen.

Een uitstekende optie is een zwembril op sterkte. Deze zijn speciaal ontworpen voor in het water en bieden waterdichte bescherming. U kunt kiezen voor op maat gemaakte brillen met uw eigen correctie, of voor instelbare modellen met verwisselbare lenzen in verschillende sterktes. Het is een eenmalige investering voor perfect zicht en comfort tijdens elke zwemsessie.

Voor wie af en toe zwemt, zijn wegwerplenzen (daglenzen) een goed alternatief. Draag verse daglenzen vlak voor het zwemmen en gooi ze direct na het zwemmen weg. Combineer ze altijd met een zwembril zonder sterkte om te voorkomen dat er water bij de lenzen komt. Deze methode minimaliseert het risico op infectie aanzienlijk, omdat er geen ziekteverwekkers aan de lens kunnen hechten voor langere tijd.

Een andere benadering is het gebruik van een zwemmasker. Deze bieden een groter gezichtsveld en zijn vaak comfortabeler voor langere periodes in het water. Net als zwembrillen zijn ze verkrijgbaar met gecorrigeerde lenzen. Voor mensen die van snorkelen houden, is dit vaak de favoriete keuze.

Tot slot is voor sommige zwemmers met een lichte refractiefout een eenvoudige zwembril zonder correctie voldoende. Het water zelf werkt als een lens, waardoor objecten van dichtbij iets groter en duidelijker lijken. Deze optie is echter niet geschikt voor iedereen en biedt geen scherp zicht op afstand, bijvoorbeeld naar de klok aan de muur.

Stappenplan voor als je lenzen toch in contact met water kwamen

Stap 1: Verwijder de lenzen onmiddellijk. Hoe langer ze in contact zijn met het water, hoe groter het risico. Was eerst grondig je handen met zeep en droog ze af met een pluisvrije handdoek.

Stap 2: Reinig en desinfecteer de lenzen intensief. Spoel de lenshouder leeg. Wrijf elke lens voorzichtig schoon met vers lenzenvloeistof en plaats ze daarna in een schone houder gevuld met vers desinfecterende vloeistof. Laat ze hier minimaal een nacht (of zoals voorgeschreven) in liggen om eventuele micro-organismen te doden.

Stap 3: Draag de lenzen de eerstvolgende dag niet. Geef je ogen tijd om te herstellen. Draag in plaats daarvan je bril. Dit geeft ook de desinfectievloeistof voldoende tijd om zijn werk te doen.

Stap 4: Wees alert op symptomen. Let de komende dagen op tekenen van een infectie: roodheid, pijn, gevoeligheid voor licht, wazig zicht of meer tranen dan normaal. Neem bij ook maar één van deze symptomen direct contact op met je oogarts of opticien.

Stap 5: Overweeg om de lenzen te vervangen. Zelfs na een grondige reiniging kunnen microscopisch kleine beschadigingen of achtergebleven verontreinigingen een risico vormen. De veiligste optie is om het paar dat met water in contact is geweest, weg te gooien en een nieuw paar te gebruiken.

Veelgestelde vragen:

Is het echt zo gevaarlijk om met contactlenzen te gaan zwemmen?

Ja, dat wordt sterk afgeraden. Water, of het nu uit de kraan, zee of een zwembad komt, bevat micro-organismen zoals bacteriën en amoeben. Deze kunnen onder je lens vast komen te zitten. Een specifiek en ernstig gevaar is Acanthamoeba, een amoebe die een pijnlijke en moeilijk te behandelen hoornvliesinfectie kan veroorzaken. Zelfs chloor doodt deze amoebe niet direct. Daarnaast kan water je lenzen van je ogen spoelen of ervoor zorgen dat ze strakker op je hoornvlies gaan zitten, wat ongemak veroorzaakt.

Ik heb daglenzen. Kan ik daarmee kort douchen na het zwemmen?

Ook met daglenzen is douchen riskant. Het advies blijft om contact met water te vermijden. De kans dat er toch water in je ogen komt is groot. Als je toch hebt gedoucht met je daglenzen, is het verstandig ze direct na het douchen weg te gooien en nieuwe lenzen te gebruiken. Dit verkleint het risico, maar voorkomt het niet helemaal. De veiligste keuze is om je lenzen uit te doen vóór elk contact met water.

Wat zijn dan mijn alternatieven als ik slecht zie en wil zwemmen?

Er zijn een paar betere mogelijkheden. De meest aanbevolen optie is een zwembril met sterkte. Deze zijn op jouw zichtsterkte gemaakt en beschermen je ogen ook tegen chloor. Een ander alternatief zijn wegwerpdaglenzen die je direct na het zwemmen weggooit, maar je moet nog steeds een goed passende zwembril dragen om watercontact tegen te gaan. Voor wie regelmatig zwemt, kunnen waterdichte sportbrillen ook een oplossing zijn.

Ik ben per ongeluk met mijn maandlenzen in het zwembad geweest. Wat moet ik nu doen?

Haal de lenzen zo snel mogelijk uit je ogen. Reinig en ontsmet ze daarna grondig met lenzenvloeistof volgens de voorschriften. Houd de komende dagen goed in de gaten of je ogen rood worden, pijn doen, gevoeliger worden voor licht of wazig zien. Neem bij een van deze klachten direct contact op met een oogarts. Wees extra alert, want infecties kunnen soms pas later ontstaan.

Zijn er speciale contactlenzen om in te zwemmen?

Nee, er bestaan geen contactlenzen die veilig zijn voor gebruik in water. Alle typen lenzen, ook de zuurstofdoorlatende of harde lenzen, vormen een risico in combinatie met water. Het advies van oogartsen en optometristen is eenduidig: draag geen contactlenzen tijdens het zwemmen, douchen of in bad. De combinatie blijft de grootste oorzaak van ernstige hoornvliesinfecties. Kies voor een zwembril met sterkte voor een veilig en duidelijk zicht.