Welk Europees land telt het grootste aantal inwoners met een islamitische achtergrond

De vraag naar de grootste moslimgemeenschap in Europa lijkt eenvoudig, maar het antwoord vereist nuance. Absolute aantallen en relatieve percentages vertellen elk een ander deel van het verhaal. Een land kan in absolute cijfers de grootste populatie hebben, terwijl een ander land een aanzienlijk hoger percentage moslims onder zijn inwoners telt.

Bovendien zijn betrouwbare statistieken niet altijd eenduidig. Veel Europese landen registreren de religieuze overtuiging van hun burgers niet officieel. Cijfers zijn vaak gebaseerd op schattingen, surveys of gegevens over migratieachtergrond. Dit betekent dat de getallen een benadering zijn, niet een exacte wetenschap.

In deze analyse kijken we naar beide perspectieven: het land met het hoogste absolute aantal inwoners van islamitische achtergrond, en het land waar moslims het grootste aandeel van de totale bevolking vormen. Deze tweeledige benadering geeft een completer beeld van de religieuze demografie van het continent.

De huidige ranglijst: absolute aantallen en bevolkingspercentages

De ranglijst van Europese landen met de grootste moslimbevolking toont aanzienlijke verschillen, zowel in absolute aantallen als in het percentage ten opzichte van de totale bevolking. De positie aan de top wordt duidelijk ingenomen door Rusland. Met een moslimbevolking die wordt geschat tussen de 14 en 20 miljoen mensen, staat het land op de eerste plaats in absolute cijfers. Dit komt overeen met ongeveer 10% tot 14% van de Russische bevolking.

Op de tweede plaats volgt Duitsland, waar naar schatting 5,3 tot 5,6 miljoen moslims wonen. Dit vertegenwoordigt ongeveer 6,5% van de Duitse inwoners. Frankrijk bezet de derde positie in absolute aantallen, met een moslimbevolking van ongeveer 5,4 miljoen. In relatieve termijn is dit met circa 8% een aanzienlijk hoger percentage dan in Duitsland.

Het Verenigd Koninkrijk en Italië vervolmaken de top vijf. Het VK telt ongeveer 3,9 miljoen moslims (6% van de bevolking), terwijl Italië met 2,6 miljoen moslims op een percentage van 4,4% uitkomt. Opvallend is dat landen als Albanië, Kosovo en Bosnië en Herzegovina, ondanks veel lagere absolute aantallen, de hoogste percentages moslims in Europa kennen, vaak boven de 50% van de nationale bevolking.

Nederland bevindt zich in de subtop met een geschat aantal van 900.000 tot 1 miljoen moslims, wat overeenkomt met ongeveer 5% van de Nederlandse bevolking. Deze ranglijst onderstreept het diverse demografische landschap van Europa, waar de grootste gemeenschappen in absolute zin vooral in de dichtstbevolkte landen te vinden zijn, terwijl de hoogste concentraties zich in Zuidoost-Europa bevinden.

De belangrijkste bronnen van groei in de moslimbevolking

De groei van de moslimbevolking in Europese landen wordt gedreven door een combinatie van demografische factoren. De natuurlijke aanwas is een cruciale bron. Moslimgemeenschappen hebben over het algemeen een jongere leeftijdsopbouw en een hoger vruchtbaarheidscijfer in vergelijking met de autochtone, sterk vergrijzende Europese bevolking. Dit leidt tot een natuurlijk groeiverschil.

Daarnaast blijft migratie een significante factor. Deze omvat zowel gezinshereniging en gezinsvorming als arbeidsmigratie en de instroom van asielzoekers en vluchtelingen uit overwegend islamitische conflictgebieden, zoals het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuid-Azië. Migratiestromen kunnen per land en per decennium fluctueren.

Een derde, vaak onderbelichte factor is conversie. Hoewel het aantal bekeerlingen tot de islam absoluut gezien beperkt is, draagt het wel bij aan de groei. Conversies vinden plaats via huwelijken, spirituele zoektochten of persoonlijke overtuiging, terwijl vertrek uit het geloof (secularisatie) binnen Europese moslimgemeenschappen statistisch gezien lager lijkt te zijn.

Ten slotte speelt de demografische samenstelling zelf een rol. Doordat het aandeel jongvolwassenen onder moslims groot is, bevindt een relatief groot deel zich in de levensfase waarin gezinnen worden gesticht. Deze demografische momentum zorgt ervoor dat de groei nog enige tijd doorzet, zelfs als het gemiddelde kindertal daalt.

Regionale verschillen binnen het leidende land

Frankrijk, het Europese land met de grootste moslimgemeenschap, kent aanzienlijke regionale verschillen in de verspreiding en samenstelling van deze bevolkingsgroep. De aanwezigheid is historisch en demografisch sterk geconcentreerd in de grote stedelijke gebieden en voormalige industriële regio's.

De grootste concentratie is ontegenzeggelijk te vinden in de Île-de-France, met name in de banlieues van Parijs. Steden als Seine-Saint-Denis hebben een zeer aanzienlijk percentage inwoners van moslimachtergrond. Deze verstedelijkte gebieden trekken al decennia lang migranten en hun nakomelingen aan vanwege de werkgelegenheid en bestaande gemeenschapsnetwerken.

Daarnaast zijn de voormalige industriële regio's in het noorden en oosten, zoals Hauts-de-France en Grand Est, belangrijke centra. Steden als Roubaix, Lille, Marseille en Straatsburg hebben grote en goed gevestigde moslimgemeenschappen, vaak met wortels in de Maghreb of, in het geval van Straatsburg, ook uit Turkije.

Het zuiden van Frankrijk, met name de regio rond Marseille, wordt gekenmerkt door een sterke band met de Comoren en de Maghreb. De demografie en cultuur van de moslimgemeenschap verschillen hier zichtbaar van die in het noorden.

In tegenstelling tot deze stedelijke en industriële zones zijn de landelijke en meer agrarische regio's in het centrale en westelijke deel van Frankrijk, zoals Bretagne of de Auvergne, aanzienlijk minder divers. Hier is de moslimbevolking veel kleiner en recenter, vaak beperkt tot de grotere regionale hoofdsteden.

Deze geografische spreiding weerspiegelt de migratiegeschiedenis van de 20e eeuw, gericht op arbeid in de industrie en de wederopbouw, en heeft een blijvende impact op de sociale en culturele kaart van het hedendaagse Frankrijk.

Vergelijking met andere grote religieuze groepen in Europa

Om de positie van de islam in Europa in perspectief te plaatsen, is een vergelijking met andere religieuze groepen essentieel. Hoewel de moslimbevolking in absolute aantallen groeit, vormt zij binnen het bredere religieuze landschap nog steeds een minderheid.

De grootste religieuze groep in Europa blijft het christendom, dat traditioneel in twee hoofdstromingen wordt verdeeld:

• Rooms-katholieken: Deze groep is dominant in landen als Italië, Polen, Spanje, Frankrijk en delen van Duitsland. Zij vormen de grootste christelijke denominatie op het continent.



• Protestanten: Sterk vertegenwoordigd in Noord-Europa (Zweden, Denemarken, Noorwegen), Finland, delen van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.



• Orthodoxe christenen: Deze groep is de meerderheid in Oost-Europa, met name in Rusland, Oekraïne, Roemenië, Griekenland en Bulgarije.

Een cruciale ontwikkeling van de afgelopen decennia is de snelle opkomst van de groep zonder religieuze affiliatie. Deze seculiere of niet-religieuze bevolking is nu in veel Europese landen de grootste of een zeer grote groep, vooral in:

1. Tsjechië, Estland en Nederland, waar zij een meerderheid vormen.



2. Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, waar zij een zeer grote minderheid zijn.

Andere religieuze groepen, zoals joden en hindoes, zijn in heel Europa aanwezig maar hebben over het algemeen veel kleinere aantallen. De joodse gemeenschap is historisch significant maar telt na de Holocaust nog enkele honderdduizenden mensen. Hindoeïstische gemeenschappen zijn het meest zichtbaar in het Verenigd Koninkrijk, mede door migratie uit voormalig Brits-Indië.

Concluderend kan gesteld worden dat, hoewel de islam de op een na grootste religie in Europa is (na het christendom), de niet-religieuze groep in veel West- en Noord-Europese landen een groter demografisch gewicht heeft. De religieuze kaart van Europa wordt dus gekenmerkt door een dominante maar afnemende christelijke traditie, een groeiende seculiere meerderheid in het westen, en een toenemende maar geconcentreerde moslimminderheid.

Veelgestelde vragen:

Welk land in Europa heeft absoluut het hoogste aantal inwoners met een islamitische achtergrond?

Frankrijk heeft de grootste moslimgemeenschap van Europa in absolute aantallen. Schattingen, gebaseerd op onderzoeken en studies, liggen meestal tussen de 5 en 6 miljoen mensen. Dit komt overeen met ongeveer 8% tot 9% van de totale Franse bevolking. Deze situatie is historisch gegroeid door migratie uit voormalige Franse koloniën in Noord- en West-Afrika in de decennia na de Tweede Wereldoorlog.

Is Duitsland ook een land met veel moslims?

Ja, Duitsland staat op de tweede plaats in Europa. Het aantal moslims wordt daar geschat op ongeveer 5 miljoen, wat neerkomt op zo'n 6% van de bevolking. De samenstelling is anders dan in Frankrijk; een groot deel heeft een Turkse migratieachtergrond, naast mensen uit het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuidoost-Europa.

Welk Europees land heeft het hoogste percentage moslims in de bevolking?

Als we kijken naar het percentage van de totale bevolking, dan heeft Cyprus de hoogste waarde. Ongeveer 25% van de bevolking in het door de Republiek Cyprus bestuurde gebied is moslim. Dit zijn voornamelijk Turkse Cyprioten. Als we het hele eiland beschouwen, inclusief het noordelijke deel dat door Turkije wordt gesteund, loopt dat percentage nog verder op. Andere landen met een hoog percentage zijn Kosovo (ruim 95%), Albanië (ongeveer 60%) en Bosnië en Herzegovina (rond de 50%).

Hoe zijn deze aantallen en percentages eigenlijk berekend? Zijn het officiële cijfers?

Nee, in de meeste Europese landen registreert de overheid niet iemands religie. De cijfers zijn daarom altijd schattingen, gemaakt door onderzoeksinstituten zoals het Pew Research Center of door wetenschappelijke studies. Ze baseren zich op gegevens over migratieachtergrond, etniciteit en enquêtes. De cijfers kunnen dus licht verschillen per bron. Het zijn geen exacte tellingen, maar ze geven een betrouwbaar beeld van de omvang van de gemeenschappen.

Hoe zit het met het Verenigd Koninkrijk en de moslimbevolking daar?

Het Verenigd Koninkrijk heeft een van de grootste moslimgemeenschappen van West-Europa. De schattingen liggen tussen de 3 en 4 miljoen mensen, wat overeenkomt met ongeveer 5% van de Britse bevolking. De gemeenschap is zeer divers, met wortels in Zuid-Azië (Pakistan, Bangladesh, India), maar ook in het Midden-Oosten, Afrika en Zuidoost-Europa. Londen is het centrum, maar ook steden als Birmingham, Manchester en Bradford hebben aanzienlijke moslimpopulaties.