Wat zijn de 10 meest islamitische landen ter wereld?

De vraag naar de "meest islamitische" landen is complex en kan vanuit verschillende perspectieven worden benaderd. Het eenvoudigste en meest objectieve criterium is het demografische gewicht van de islam: in welke landen vormen moslims het grootste percentage van de bevolking? Deze ranglijst biedt een duidelijk beeld van waar de islam de dominante religie is, gebaseerd op statistische gegevens.

Een zuiver numerieke benadering vertelt echter niet het hele verhaal. De religieuze praktijk, de mate waarin islamitische wetten en principes zijn geïntegreerd in het rechtssysteem en het openbare leven, en de culturele invloed van de islam variëren enorm tussen landen met een overwegend moslimbevolking. Een land met 99% moslims kan een seculiere staatsinrichting hebben, terwijl een ander land met een vergelijkbaar percentage de sharia als grondslag van de wetgeving hanteert.

Dit artikel onderzoekt daarom twee belangrijke dimensies. Allereerst presenteren we een lijst van de tien landen met het hoogste percentage moslims in de bevolking, gebaseerd op recente demografische studies. Vervolgens kijken we naar de betekenis van deze cijfers en bespreken we kort de verschillen in de rol die de islam speelt in de maatschappij en het bestuur van deze naties. Het doel is om een genuanceerd inzicht te geven in de geografische en politieke verspreiding van de islamitische wereld.

Op basis van welk criterium wordt het percentage moslims in een land berekend?

Het percentage moslims in een land wordt primair berekend op basis van demografische statistieken en volkstellingen. Nationale overheden verzamelen deze gegevens, vaak via een census waarin religieuze affiliatie een vraag is. Deze methode is echter niet altijd betrouwbaar: sommige landen registreren geen religie, en in andere kan sociale druk de antwoorden beïnvloeden.

Waar officiële data ontbreken of onbetrouwbaar zijn, baseren onderzoekers en instituten zich op wetenschappelijke demografische enquêtes. Gerenommeerde organisaties zoals het Pew Research Center voeren grootschalige studies uit die steekproeven gebruiken om de religieuze samenstelling te schatten.

Een cruciaal criterium is de definitie van 'moslim'. Meestal wordt uitgegaan van een culturele en demografische identiteit in plaats van religieuze praktijk. Iemand wordt geteld als moslim op basis van zelfidentificatie of achtergrond, ongeacht de mate van geloofsbeleving of het naleven van rituelen. Dit verklaart verschillen tussen landen met een sterke praktijk en landen met een meer seculiere moslimmeerderheid.

Daarnaast spelen historische en etnisch-religieuze gegevens een rol. Voor regio's met weinig recente data gebruiken demografen historische migratiepatronen, geboortecijfers per gemeenschap en de religieuze samenstelling van etnische groepen om schattingen te maken.

Het is essentieel om te benadrukken dat elk gepubliceerd percentage een schatting is. Cijfers kunnen variëren tussen bronnen door verschillen in methodologie, definitie en het jaar van de meest recente gegevens.

Hoe ziet de ranglijst eruit als je kijkt naar het absolute aantal moslims?

Een ranglijst gebaseerd op het absolute aantal moslims toont een geheel ander beeld dan een lijst van landen met het hoogste percentage moslims. Grote landen met een omvangrijke totale bevolking komen dan naar voren, ongeacht of de islam er de meerderheidsreligie is.

Indonesië staat met ruime voorsprong op de eerste plaats. Het land telt meer dan 230 miljoen moslims, wat neerkomt op bijna 87% van de bevolking. De tweede positie wordt ingenomen door Pakistan, met een moslimbevolking van ongeveer 240 miljoen. India, waar moslims een minderheid vormen van ongeveer 15%, staat op de derde plaats vanwege de enorme totale bevolking, met meer dan 200 miljoen moslims.

Bangladesh volgt op de vierde plaats, met bijna 155 miljoen moslims. Nigeria, het land met de grootste bevolking van Afrika, neemt de vijfde positie in. Hier wonen ongeveer 100 miljoen moslims, voornamelijk in het noorden van het land. Egypte, een overwegend islamitisch land in de Arabische wereld, staat op de zesde plaats.

Iran en Turkije bezetten respectievelijk de zevende en achtste plaats. Algerije, het grootste land van Afrika, staat op de negende positie. De top tien wordt gesloten door Soedan, ondanks de afscheiding van Zuid-Soedan. Deze rangschikking benadrukt de mondiale verspreiding van de islam, met grote gemeenschappen in Zuid- en Zuidoost-Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

Welke landen hebben de grootste invloed op de islamitische wereld ondanks een lager percentage?

Het aantal moslims in een land is niet altijd een indicator van zijn invloed. Verschillende landen met een relatief laag percentage moslims oefenen een onevenredig grote impact uit op de globale islamitische gemeenschap door hun politieke, economische, intellectuele of religieuze macht.

Saoedi-Arabië is het meest sprekende voorbeeld. Hoewel bijna 100% van de bevolking soennitisch moslim is, is de invloed veel groter dan de bevolkingsomvang suggereert. Het land huisvest de twee heiligste plaatsen van de islam, Mekka en Medina, en financiert wereldwijd moskeeën, onderwijsinstellingen en culturele centra. Het wahabisme/salafisme, de dominante stroming in het land, heeft een diepgaande invloed gehad op de islamitische praktijk over de hele wereld.

Iran speelt een centrale rol als het grootste sjiitische land ter wereld. Ondanks dat sjiieten een minderheid vormen binnen de globale moslimgemeenschap, oefent Iran enorme invloed uit via zijn revolutionaire ideologie, steun aan politieke en militaire groeperingen in de regio, en zijn netwerk van religieuze seminaries. Het land positioneert zichzelf als leider van de sjiitische wereld en een tegenpool van Saoedi-Arabië.

Turkije combineert een seculiere staatsstructuur met een overwegend moslimbevolking. Zijn invloed reikt ver door zijn historische erfenis als centrum van het Ottomaanse Kalifaat, zijn sterke economie, zijn populaire mediaproducties (series) die vaak islamitische thema's behandelen, en zijn actieve diplomatieke rol in conflicten in de moslimwereld.

Qatar, met een bevolking waarvan slechts ongeveer 65-70% moslim is (voornamelijk door een grote gemeenschap van expats), heeft een enorme geopolitieke voetafdruk. Via het mediaconcern Al Jazeera, zijn rol als bemiddelaar in conflicten, en de financiering van internationale initiatieven, vormt het het islamitische discours en de politieke agenda.

De Verenigde Arabische Emiraten, met een bevolking die voor minder dan 15% uit burgers bestaat (waarvan bijna allemaal moslim), en verder uit niet-moslim expats, oefenen invloed uit als een modern financieel en logistiek knooppunt. Het land promoot een model van 'moderne' islam in harmonie met economische vooruitgang en is een belangrijke speler in de regionale politiek.

Egypte blijft, ondanks economische uitdagingen, het onbetwiste intellectuele en culturele hart van de Arabisch-islamitische wereld. De Al-Azhar Universiteit in Caïro is de meest prestigieuze soennitische leerinstelling ter wereld. Egyptische geleerden, denkers en kunstenaars bepalen al eeuwenlang het debat over islamitische hervorming en identiteit.

Veelgestelde vragen:

Wat betekent "meest islamitisch" eigenlijk in deze lijst? Gaat het alleen om het percentage gelovigen?

Dat is een goede vraag. In de context van deze lijst wordt "meest islamitisch" vooral bepaald door het aandeel van de bevolking dat de islam aanhangt. Landen als Mauritanië, Saoedi-Arabië en Jemen staan hoog omdat bijna 100% van hun inwoners moslim is. Het is dus een demografische meting. Het zegt op zich niet direct iets over hoe strikt de bevolking de religieuze voorschriften volgt in het dagelijks leven, of over de staatsvorm. Een land kan een seculiere regering hebben maar een bijna volledig islamitische bevolking, zoals Albanië. Omgekeerd kan een land met een officiële staatsgodsdienst een aanzienlijke niet-moslimminderheid hebben.

Klopt het dat Indonesië het grootste moslimland ter wereld is? Waarom staat het dan niet op nummer 1 in deze top 10?

Je hebt gelijk dat Indonesië veruit het grootste aantal moslims in absolute zin herbergt: meer dan 230 miljoen. De lijst in het artikel rangschikt landen echter op basis van het *percentage* moslims in de totale bevolking. In Indonesië is dat ongeveer 87%. Dat is een heel hoog percentage, maar landen als Mauritanië, Somalië en Tunesië kennen een percentage van rond of boven de 99%. Daardoor staan zij hoger in een ranglijst die uitgaat van bevolkingsaandelen. Als je kijkt naar waar de islam het meest aanwezig is in de samenleving door het pure aantal aanhangers, dan is Indonesië onbetwist de grootste.

Zijn alle landen in deze top 10 ook landen waar de sharia de wet is?

Nee, dat is niet het geval. Er is een belangrijk verschil tussen een land met een overwegend islamitische bevolking en een land dat het islamitisch recht als staatsrecht hanteert. In de top 10 hebben landen als Saoedi-Arabië, Iran, Jemen en Mauritanië de sharia inderdaad als basis van hun wetgeving. Andere landen, zoals Algerije, Tunesië en Somalië, hebben gemengde rechtssystemen. Tunesië heeft bijvoorbeeld een seculiere grondwet, maar persoonlijk recht (zoals familierecht) is deels op islamitische principes gebaseerd. De samenstelling van de lijst toont vooral de religieuze demografie, niet het juridische systeem.

Ik verbaas me dat Pakistan niet in de top 10 staat. Is dat niet een heel islamitisch land?

Pakistan is absoluut een land waar de islam een centrale rol speelt; het is zelfs de officiële staatsgodsdienst. De reden dat het vaak net buiten een top 10 op basis van percentage valt, is dat het aandeel moslims in Pakistan geschat wordt op ongeveer 96-97%. Dat is zeer hoog, maar net iets lager dan de landen die de top 10 vormen, waar de percentages vaak boven de 99% of op 100% liggen. Het verschil is klein, maar in een strikte rangschikking op percentage komen landen als Marokko, Irak of de Comoren vaak net boven Pakistan uit. In absolute aantallen behoort Pakistan met ruim 240 miljoen inwoners uiteraard tot de grootste islamitische landen.

Heeft het hoge percentage moslims in een land ook invloed op het toerisme voor niet-moslims?

Die invloed kan er zijn, maar het is per land zeer verschillend. In landen als de Malediven of de Verenigde Arabische Emiraten (die ook een zeer hoog percentage hebben) is het toerisme juist een grote industrie, aangepast aan internationale bezoekers. Alcohol is er vaak beschikbaar in hotels en de kledingvoorschriften zijn losser in toeristische zones. In landen als Saoedi-Arabië was het tot voor kort zeer lastig voor niet-zakelijk toerisme, maar dat verandert nu. In landen als Mauritanië of Jemen, die ook in de top staan, is het toerisme zeer beperkt, meer door politieke stabiliteit en infrastructuur dan alleen door religie. Het percentage zegt dus weinig over de gastvrijheid naar buitenstaanders; de lokale wetten, cultuur en economisch beleid zijn belangrijker.