Oorpijn na het zwemmen zo verhelpen en voorkomen

Een vervelende, stekende of jeukende pijn in het oor na een duik in het zwembad, meer of de zee is een veelvoorkomend probleem. Deze klacht, vaak 'zwemmersoor' genoemd, ontstaat wanneer water in de gehoorgang achterblijft. Dit vocht verstoort de natuurlijke, zure beschermlaag van de huid in de gehoorgang en creëert een warme, vochtige omgeving waarin bacteriën of schimmels zich gemakkelijk kunnen vermenigvuldigen.

Het is belangrijk om het onderscheid te maken tussen de tijdelijke irritatie door water in het oor en een beginnende infectie. Bij irritatie verdwijnt het ongemak vaak vanzelf. Een echte ontsteking (otitis externa) kenmerkt zich door aanhoudende of toenemende pijn, vaak erger bij het aanraken van de oorschelp, afscheiding, een vol gevoel en soms zelfs gehoorverlies. Onderneem in dat geval tijdig actie om verergering te voorkomen.

De eerste stap is altijd het voorzichtig verwijderen van overtollig water. Kantel uw hoofd en trek voorzichtig aan de oorlel om de gehoorgang te openen. Gebruik nooit wattenstaafjes, deze duwen het vuil en water vaak dieper het oor in en beschadigen de kwetsbare huid, wat het risico op infectie alleen maar vergroot. In de volgende paragrafen leest u concrete, veilige methoden om de pijn te verlichten en een zwemmersoor effectief te behandelen en te voorkomen.

Hoe herken je zwemmersoor en wanneer naar de huisarts?

Zwemmersoor (otitis externa) begint vaak subtiel. Het eerste teken is meestal jeuk in de gehoorgang. Al snel volgt een gevoel van volheid of verstopping, alsof er water in het oor zit dat niet weg wil.

De jeuk gaat over in pijn, die duidelijk toeneemt als je aan de oorlel trekt of op het kraakbeen voor de gehoorgang drukt. De pijn kan intens worden en uitstralen naar het gezicht of de kaak. Soms is het oor rood en licht gezwollen.

Een kenmerkend symptoom is afscheiding. In het begin kan dit waterig zijn, maar het wordt snel etterig en ontwikkelt een onaangename geur. Uiteindelijk kan er zelfs een kleine hoeveelheid pus of vocht uit het oor lopen.

Een verminderd gehoor komt ook voor, veroorzaakt door de zwelling en de opstapeling van afval en vocht in de gehoorgang. Koorts is bij een ongecompliceerd zwemmersoor zeldzaam.

Neem contact op met de huisarts bij aanhoudende oorpijn langer dan één à twee dagen, of bij hevige pijn die niet met paracetamol te verzachten is. Ook bij dikke, etterige afscheiding, zwelling van het oor of het gezicht, of het optreden van koorts is medisch advies nodig.

Directe actie is vereist bij personen met diabetes of een verzwakt immuunsysteem, omdat de infectie bij hen sneller kan verergeren. Ga eveneens naar de dokter als de klachten terugkeren na een eerdere behandeling.

De huisarts kan de diagnose bevestigen door in de gehoorgang te kijken. Meestal schrijft hij of zij oordruppels met een zuur en/of antibioticum voor om de infectie te bestrijden en de gehoorgang weer gezond te maken.

Zelf oorpijn verlichten: veilige methoden voor thuis

Bij milde oorpijn na het zwemmen, vaak veroorzaakt door water in de gehoorgang of een beginnende ontsteking, kunnen enkele veilige thuis methoden verlichting bieden. Stop onmiddellijk en raadpleeg een arts bij hevige pijn, koorts, loopoor of als de symptomen verergeren.

Een eerste simpele stap is het drogen van de gehoorgang. Houd je hoofd schuin en trek voorzichtig aan je oorlel om de gang te openen. Een lauwe föhn op de laagste stand en op ruime afstand van het oor kan helpen om vocht te verdampen. Gebruik nooit wattenstaafjes, deze duwen het water en oorsmeer vaak dieper naar binnen.

Je kunt bij de apotheek vrij verkrijgbare oordruppels kopen die zijn samengesteld om zwemmersoor te voorkomen en te behandelen. Deze middelen bevatten vaak milde zuren (zoals azijnzuur) of alcohol om het oor te drogen en de pH te herstellen. Volg altijd de bijsluiter. Een zelfgemaakt mengsel van een deel witte azijn en een deel alcohol (70%) kan een vergelijkbaar effect hebben, maar gebruik dit alleen bij intact trommelvlies en niet bij pijn of jeuk.

Pijnstilling met paracetamol of ibuprofen kan de pijn tijdelijk verzachten en eventuele ontstekingsreactie remmen. Dit is een symptoombestrijding en lost de onderliggende oorzaak niet op. Een warm (niet heet) kompres tegen het oor kan spieren ontspannen en de pijn wat draaglijker maken.

Zorg dat je oren tijdens het douchen en bij toekomstig zwemmen droog blijven. Gebruik op maat gemaakte zwemdoppen of een badmuts die de oren bedekt. Laat je oren na elke wateractiviteit goed uitdruppelen en drogen.

Oordruppels gebruiken: welke en hoe toe te dienen?

Oordruppels na het zwemmen kunnen helpen om een infectie (zwemmersoor) te voorkomen of te behandelen. Het is cruciaal om het juiste type te gebruiken en ze correct toe te dienen.

Welke oordruppels zijn geschikt?

Kies druppels specifiek bedoeld voor het voorkomen of behandelen van een zwemmersoor (otitis externa). Er zijn twee hoofdtypen:

• Preventieve (zure) druppels: Deze bevatten vaak azijnzuur of melkzuur. Ze herstellen de zure pH van de gehoorgang, wat bacteriegroei remt en water verdampt. Gebruik ze na elke zwembeurt.



• Medicinale druppels: Deze bevatten antibiotica en/of een ontstekingsremmer (corticosteroïd) en zijn alleen op recept verkrijgbaar. Gebruik deze uitsluitend bij een vastgestelde infectie volgens voorschrift van een arts.

Belangrijke waarschuwing: Gebruik nooit oordruppels als uw trommelvlies mogelijk geperforeerd is (bijv. bij een loopoor door een middenoorontsteking, na een operatie of bij buisjes). Raadpleeg altijd een arts bij twijfel, hevige pijn, koorts of aanhoudende klachten.

Hoe dien je oordruppels correct toe?

1. Was uw handen grondig met water en zeep.



2. Schud het flesje indien aangegeven op de verpakking.



3. Verwarm het flesje enkele minuten in uw hand; koude druppels kunnen duizeligheid veroorzaken.



4. Ga op uw zij liggen of kantel uw hoofd, met het pijnlijke oor naar boven.



5. Trek voorzichtig aan de oorschelp: bij volwassenen naar boven en naar achteren, bij kinderen naar beneden en naar achteren. Dit maakt de gehoorgang recht.



6. Druppel het voorgeschreven aantal druppels in de gehoorgang. Raak de tuit van het flesje niet aan met uw oor, vingers of andere oppervlakken.



7. Blijf 3 tot 5 minuten liggen met het oor omhoog. U kunt zachtjes op het kraakbeen voor de gehoorgang (het tragus) drukken om de druppels dieper te laten komen.



8. Laat eventueel overtollige vloeistof op een tissue weglopen. Veeg alleen de buitenkant van het oor af.



9. Plaats de dop direct terug op het flesje.

Volg altijd de instructies van de apotheker of arts op. Maak een volledige kuur af, ook als de klachten snel verbeteren.

Voorkomen van oorpijn bij toekomstig zwemmen

Voorkomen is beter dan genezen. Met enkele eenvoudige maatregelen verklein je de kans op zwemmersoor aanzienlijk.

Draag op maat gemaakte oordoppen tijdens het zwemmen. Siliconen exemplaren bieden een waterdichte afsluiting. Een zwemcap die de oren bedekt, is een goed alternatief.

Droog je oren altijd grondig na contact met water. Kantel je hoofd en trek voorzichtig aan je oorlel. Gebruik een handdoek of een zachte tissue aan de buitenkant van de gehoorgang.

Een föhn op de laagste, koele stand en op ruime afstand kan helpen om vocht te verdampen. Richt de luchtstroom nooit direct in de gehoorgang.

Vermijd het gebruik van wattenstaafjes of andere voorwerpen in je oor. Dit duwt oorsmeer en vuil dieper naar binnen en kan de huid beschadigen.

Overweeg preventieve oordruppels. Een oplossing van één deel witte azijn en één deel alcohol droogt de gehoorgang en verandert de zuurgraad. Gebruik dit alleen bij intact trommelvlies.

Laat regelmatig oorsmeer verwijderen door een professional als je last hebt van propvorming. Een vrije gehoorgang droogt sneller.

Controleer de waterkwaliteit van zwemlocaties. Vervuild of sterk gechloreerd water irriteert de gevoelige huid sneller.

Veelgestelde vragen:

Mijn kind klaagt na het zwemmen altijd over oorpijn. Wat kan ik thuis als eerste doen om de pijn te verlichten?

Een veel voorkomende eerste stap is het oor goed te laten drogen. Laat uw kind het hoofd opzij houden, met het pijnlijke oor op een zachte handdoek. Trek voorzichtig aan de oorlel in verschillende richtingen om de gehoorgang te openen en het water te laten lopen. Gebruik nooit wattenstaafjes, want die duwen het water en oorsmeer vaak dieper naar binnen. U kunt ook een paar druppels zelfgemaakte oordruppels gebruiken: meng een deel witte azijn met een deel alcohol (70%). Drie druppels in het oor kunnen helpen het achtergebleven water op te drogen en de groei van bacteriën te remmen. De azijn lost oorsmeerresten op en de alcohol verdampt snel. Als de pijn aanhoudt of verergert, is het verstandig contact op te nemen met uw huisarts.

Ik heb na het zwemmen een verstopt en pijnlijk gevoel in mijn oor, en nu begint er ook vocht uit te lopen. Moet ik direct naar de dokter?

Ja, in deze situatie is een bezoek aan de huisarts aan te raden. Deze symptomen wijzen vaak op een uitwendige oorontsteking, ook wel 'zwemmersoor' genoemd. Het vocht kan helder zijn, maar kan ook pus bevatten. De arts kan de gehoorgang goed bekijken en vaststellen of er sprake is van een infectie. Meestal schrijft de arts dan oordruppels met een combinatie van een ontstekingsremmer en een antibioticum voor. Het is verstandig het oor tot aan het bezoek droog te houden. Douchen kan, maar bescherm het oor dan met een watje dat is ingesmeerd met vaseline. Ga niet meer zwemmen tot de ontsteking volledig is genezen, om verergering te voorkomen.