Planten en materialen die veel water absorberen in uw tuin

Een gezonde, levendige tuin heeft water nodig. Maar niet alle elementen in uw buitenruimte verbruiken dit kostbare goed op dezelfde manier. Inzicht in wat de grootste 'waterverbruikers' zijn, is de eerste stap naar een efficiëntere en meer duurzame tuin. Het gaat hierbij niet alleen om de keuze van uw planten, maar ook om de structuur van de bodem en zelfs om uw gazon.

De bodemsoort zelf is een cruciale factor. Een zanderige grond laat water snel doorsijpelen, terwijl een compacte, kleiachtige grond het juist aan de oppervlakte vasthoudt, waar het kan verdampen. De grootste verbruiker is echter vaak een uitgestrekt, traditioneel gazon. Het kort gemaaide gras heeft een oppervlakkig wortelstelsel en verdampt bij warm en droog weer enorme hoeveelheden vocht, waardoor frequent sproeien noodzakelijk wordt.

Daarnaast vragen bepaalde plantengroepen om extra aandacht. Grootbladige sierplanten, eenjarige bloeiers in potten en containers, en vooral de moestuin met zijn groenten en fruit hebben een regelmatige en royale watergift nodig om te kunnen groeien en produceren. Door te weten waar het water het snelst verdwijnt, kunt u gerichte keuzes maken voor een tuin die beter bestand is tegen droogte.

Grassoorten met een grote dorst: welke moet je mijden?

Een weelderig, groen gazon is een lust voor het oog, maar sommige grassoorten hebben een prijs die uit de kraan komt. In tijden van droogte of voor wie waterbewust wil tuinieren, is het cruciaal om te weten welke grassen notoire waterdrinkers zijn. Het vermijden van deze soorten kan een enorme besparing op uw waterverbruik betekenen.

De grootste waterverbruiker is ongetwijfeld Engels raaigras (Lolium perenne). Het is een populaire, snelkiemende keuze voor speelgazons vanwege zijn herstellend vermogen. Dit herstel vraagt echter constant vocht. Zonder regelmatige beregening verkleurt het snel naar geel en bruin in de zomer.

Ook veldbeemdgras (Poa pratensis) staat bekend om zijn hoge waterbehoefte. Hoewel het een fijn, dicht gazon vormt, heeft het diep en frequent water nodig om zijn kwaliteit te behouden. Het ontwikkelt een uitgebreid wortelstelsel dat vooral gericht is op het oppervlakkig opnemen van water.

Gazons die uitsluitend of grotendeels uit deze soorten bestaan, zijn het minst droogtetolerant. Ze gedijen in het Nederlandse klimaat alleen consistent goed met aanvullende irrigatie. Voor een dorstig gazon van Engels raaigras kan het waterverbruik in een droge zomer oplopen tot duizenden liters.

Kies in plaats daarvan voor droogtebestendige alternatieven zoals roodzwenkgras (Festuca rubra) of hardzwenkgras (Festuca trachyphylla). Deze grassen ontwikkelen diepere wortels om water uit diepere grondlagen te halen en gaan efficiënter om met vocht. Een mengsel op basis van deze fijne zwenkgrassen blijft langer groen met minder water en is een verstandigere ecologische keuze.

Bomen en struiken die diep en veel water onttrekken

Voor gebieden met een hoge grondwaterstand of plekken die te nat zijn, zijn diepwortelende bomen en struiken een natuurlijke oplossing. Hun uitgebreide wortelstelsels functioneren als biologische drainagepompen en onttrekken aanzienlijke hoeveelheden vocht uit de diepere grondlagen.

De wilg (Salix) is een kampioen in wateropname. Soorten zoals de schietwilg (Salix alba) en de kraakwilg (Salix fragilis) gedijen juist op vochtige plaatsen en verbruiken enorme hoeveelheden water via hun intensieve verdamping.

De populier (Populus) heeft een vergelijkbaar effect. Met zijn snelle groei en agressieve, diepgaande wortelstructuur is hij zeer effectief in het verlagen van de grondwaterstand. De zwarte populier (Populus nigra) is hiervoor een typische kandidaat.

Onder de struiken springt de vlier (Sambucus nigra) eruit. Deze inheemse soort past zich uitstekend aan aan natte omstandigheden en onttrekt actief water, wat hem ideaal maakt voor vochtige bosranden of drassige hoeken.

Een andere krachtige waterverbruiker is de els (Alnus). De zwarte els (Alnus glutinosa) groeit van nature in moerassige gebieden en zijn wortelsysteem is aangepast aan zeer vochtige, zelfs zuurstofarme gronden.

Het is cruciaal om deze soorten met beleid te plaatsen. Hun sterke wortelgroei kan funderingen of leidingen beschadigen als ze te dichtbij staan. Plant ze op een veilige afstand van minimaal 15 tot 20 meter van gebouwen en infrastructuur.

De invloed van bodemtype: zand versus klei

Het type grond in uw tuin is de belangrijkste factor voor de waterhuishouding. Zandgrond en kleigrond gedragen zich hierin fundamenteel anders, wat direct bepaalt welke planten er zullen gedijen en hoe vaak u water moet geven.

Zandgrond heeft grote, grove deeltjes met veel ruimte ertussen. Hierdoor neemt regenwater of water uit de gieter zeer snel op. Het probleem is echter dat dit water even snel weer wegzakt, vaak dieper dan plantenwortels kunnen reiken. Zandgrond houdt water slecht vast en droogt snel uit. In een tuin met zandgrond zal water dus snel infiltreren, maar weinig beschikbaar blijven voor de planten.

Kleigrond bestaat uit uiterst fijne, platte deeltjes die dicht op elkaar pakken. Deze grond neemt water zeer traag op. Bij hevige regen loopt het water eerst weg of blijft het plassen. Eenmaal doordrenkt, houdt klei het water echter extreem goed vast. De kleine poriën zuigen het water aan en geven het moeilijk weer af. Dit kan leiden tot verdichting en zuurstofgebrek voor de wortels.

Concreet voor de tuin: zandgrond vraagt vaker om water, maar verdraagt geen natte voeten. Kleigrond heeft minder vaak water nodig eens de planten zijn gevestigd, maar kampt met drainageproblemen en is gevoelig voor uitdroging en scheuren in perioden van droogte na een nat voorjaar. De sleutel ligt in het verbeteren van de structuur: organisch materiaal zoals compost door zandgrond mengt om vocht vast te houden, en door kleigrond om deze luchtiger en beter drainerend te maken.

Veelgestelde vragen:

Mijn gazon lijkt wel een spons, het slurpt al het water op. Welk gazonmateriaal is het zuinigst met water?

Een gewoon gazongras heeft veel water nodig om groen te blijven. Voor een watervriendelijk alternatief kunt u kiezen voor veldbeemdgras (Engels raaigras) of een speciaal droogtebestendig grasmengsel. Een nog betere optie is om delen van het gazon te vervangen door bodembedekkers zoals klaver, diepe wortels heeft en minder vaak besproeid hoeft te worden. Ook zorgt u voor minder verdamping door het gras in de zomer wat langer te laten, ongeveer 4 tot 5 centimeter.

Ik wil graag een boom planten die niet alleen mooi is, maar ook goed tegen droogte kan. Welke soorten zijn aan te raden?

Bomen met een diep wortelgestel zijn vaak zuiniger met water. Goede keuzes voor de Nederlandse tuin zijn de amberboom (Liquidambar), de judasboom (Cercis siliquastrum) of de tamme kastanje (Castanea sativa). Deze soorten kunnen, eenmaal goed geworteld, langere periodes zonder extra water. Het is wel nodig om een jonge boom de eerste twee tot drie jaar regelmatig water te geven, zodat hij diep kan wortelen.

Onze border droogt in de zomer heel snel uit. Zijn er planten die minder vaak water hoeven?

Ja, zeker. Planten met grijs of zilvergrijs blad, zoals alsem (Artemisia) of heiligenbloem (Santolina), zijn vaak bestand tegen droogte. Ook veel kruiden zoals rozemarijn, lavendel en tijm houden van een droge, zonnige plek. Vaste planten zoals vetkruid (Sedum), zonneroosje (Helianthemum) en prachtkaars (Gaura) zijn sterke opties. Een mulchlaag van bijvoorbeeld cacaodoppen of houtsnippers rond de planten helpt om vocht langer vast te houden.

Onze tuin staat op erg zandige grond. Alles loopt zo snel weg. Wat kan ik doen om de grond meer water vast te laten houden?

Zandgrond heeft inderdaad de neiging om water snel door te laten. U kunt de structuur verbeteren door organisch materiaal door de grond te werken. Dit doet u door ieder jaar een laag compost of goed verteerde stalmest over de borders te verspreiden en dit licht in te harken. Dit materiaal werkt als een spons. Ook het gebruik van bodembedekkende planten zorgt voor schaduw op de grond, wat verdamping tegen gaat. Het vermijden van kale grond is een van de beste methoden.