Wat te vermijden bij een oorontsteking Vijf verboden activiteiten en handelingen

Een oorontsteking, of het nu een pijnlijke middenoorontsteking (otitis media) of een ontsteking van de gehoorgang (otitis externa) is, is een vervelende aandoening die uw dagelijkse routine flink kan verstoren. Om het herstel te bespoedigen en complicaties te voorkomen, is het cruciaal om te weten welke handelingen en gewoonten u beter kunt vermijden. Het niet naleven van deze leefregels kan de ontsteking namelijk verergeren, de pijn doen toenemen of tot langdurige schade leiden.

Dit artikel geeft een duidelijk overzicht van de belangrijkste dingen die u niet moet doen wanneer u of uw kind last heeft van een oorontsteking. We gaan in op veelgemaakte fouten, van het verkeerd omgaan met water tot het nemen van ondoordachte beslissingen over medicatie. Het doel is om u op basis van praktische adviezen te helpen de ontsteking zo snel en veilig mogelijk te overwinnen.

Water en vocht in het oor vermijden: douchen, zwemmen en haren wassen

Het binnendringen van water is een van de grootste risicofactoren bij een oorontsteking. Vocht in de gehoorgang kan de ontstoken huid verder irriteren, de genezing vertragen en een ideale omgeving creëren voor bacteriën om zich te vermenigvuldigen. Het is daarom essentieel om het oor droog te houden.

Tijdens het douchen of haren wassen is voorzichtigheid geboden. Gebruik een waterdichte oorafsluiter of een goed passend watje bedekt met vaseline om de ingang van de gehoorgang af te schermen. Draai je hoofd zo dat het aangedane oor wegwijst van de waterstraal. Was je haar indien mogelijk voorovergebogen boven een wasbak in plaats van onder de douche.

Zwemmen, zowel in een zwembad als in open water, wordt ten zeerste afgeraden. De combinatie van water, chloor of bacteriën en de drukverschillen kan de ontsteking aanzienlijk verergeren. Wacht met zwemmen tot de ontsteking volledig is genezen en je arts toestemming geeft.

Na elke blootstelling aan vocht is een grondige, maar voorzichtige droogprocedure cruciaal. Dep alleen de buitenkant van het oor en de oorschelp droog met een zachte handdoek. Gebruik nooit wattenstaafjes of andere voorwerpen in het oor, deze duwen het vuil en vocht vaak dieper naar binnen. Je kunt voorzichtig een laag warme lucht van een haardroger op de laagste stand en op ruime afstand gebruiken.

Als er toch water in het oor komt, kantel dan je hoofd naar de zijde van het aangedane oor en trek voorzichtig aan de oorlel om het water te laten uitlopen. Raadpleeg bij aanhoudend vocht of toename van pijn altijd je huisarts.

Drukveranderingen en vliegreizen: wanneer is het echt riskant?

De cabinedruk in een vliegtuig daalt tijdens het stijgen, wat gelijkstaat aan een klim naar een hoogte van 1500 tot 2500 meter. Bij het landen neemt de externe druk weer snel toe. Deze veranderingen beïnvloeden de lucht in alle holtes van het lichaam, waaronder het middenoor.

Bij een gezonde situatie reguleert de buis van Eustachius deze druk automatisch. Tijdens een actieve oorontsteking, vooral een middenoorontsteking (otitis media), is deze buis vaak verstopt door zwelling en slijm. Hierdoor kan lucht het middenoor niet meer in- of uitstromen.

Het risico is reëel en groot. Tijdens het dalen van het vliegtuig drukt de toenemende buitenlucht hard op het trommelvlies, terwijl er in het middenoor een onderdruk heerst. Dit kan leiden tot intense, stekende oorpijn, een gescheurd trommelvlies (perforatie), duizeligheid of zelfs blijvende gehoorschade. De pijn bij kinderen is vaak nog heviger omdat hun buis van Eustachius smaller is.

Vliegen is absoluut af te raden tijdens de acute fase van een oorontsteking, wanneer er nog pijn, koorts of loopoor aanwezig is. Ook een ernstige verkoudheid kan al voldoende zijn voor problemen. Het risico is het grootst tijdens de landing, maar ongemak kan gedurende de hele vlucht optreden.

Overleg altijd met een arts of KNO-specialist voor een definitief advies. Zij kunnen de staat van het trommelvlies en de buis van Eustachius beoordelen. Soms kan, na behandeling en bij afnemende klachten, vliegen onder strikte voorwaarden worden overwogen, maar nooit tijdens de piek van de infectie.

Het gebruik van wattenstaafjes en het zelf reinigen van het oor

Bij een oorontsteking is het absoluut verboden om wattenstaafjes (Q-tips) te gebruiken. Het oor is in deze staat extra gevoelig en geïrriteerd. Een wattenstaafje duwt oorsmeer en vuil dieper de gehoorgang in, tegen het geïnfecteerde en gezwollen trommelvlies aan. Dit verergert de ontsteking aanzienlijk, veroorzaakt hevige pijn en kan leiden tot een perforatie van het trommelvlies.

Ook pogingen om het oor zelf te reinigen met andere voorwerpen, zoals haarspelden of paperclips, zijn uit den boze. Deze kunnen de kwetsbare huid in de gehoorgang beschadigen, waardoor bacteriën zich nog beter kunnen verspreiden. Het natuurlijke reinigingsproces van het oor wordt juist verstoord.

Oorsmeer is geen vuil, maar beschermt de gehoorgang tegen infecties. Het oor reinigt zichzelf; overtollig smeer migreert naar buiten. Door te peuteren creëer je vaak het tegenovergestelde effect: een prop die diep vastzit. Laat het verwijderen van een eventuele prop altijd over aan een arts, vooral tijdens een ontsteking. De enige veilige hygiëne is het voorzichtig afvegen van de oorschelp en de ingang van de gehoorgang met een vochtige doek.

Veelgestelde vragen:

Is het veilig om met een oorontsteking te vliegen?

Het wordt sterk afgeraden om te vliegen met een actieve oorontsteking, vooral bij een middenoorontsteking. De pijn kan tijdens het stijgen en dalen van het vliegtuig extreem verergeren. Dit komt door de drukveranderingen in de cabine. De buis van Eustachius, die voor drukregulatie zorgt, is vaak verstopt door de ontsteking. Hierdoor kan de druk in het middenoor niet worden uitgegleden, wat tot hevige pijn, duizeligheid en in zeldzame gevallen zelfs tot een gescheurd trommelvlies kan leiden. Overleg altijd met een arts. Die kan beoordelen of uitstel mogelijk is of, in noodzakelijke gevallen, medicatie voorschrijven om de zwelling te verminderen.

Mag ik mijn oor schoonmaken als het ontstoken is?

Nee, u moet absoluut afblijven van de gehoorgang. Het gebruik van wattenstaafjes, paperclips of andere voorwerpen is gevaarlijk. U riskeert daarmee het trommelvlies te beschadigen en de ontstoken huid verder te irriteren. Ook kunt u oorsmeer dieper de gehoorgang in duwen, wat de klachten verergert. Laat eventuele propvorming of reiniging over aan de huisarts. Die kan met een speciaal instrument (ooruitlep) veilig vuil verwijderen. U mag wel de oorschelp en de ingang van de gehoorgang voorzichtig wassen met water en zeep.

Kan ik zwemmen als ik een oorontsteking heb?

Bij een uitwendige oorontsteking (zwemmersoor) is zwemmen en douchen zonder bescherming uit den boze. Vocht in het oor vertraagt het genezingsproces aanzienlijk en kan de infectie verergeren. Gebruik tijdens het douchen een goed passende, siliconen ooropdop of een watje met vaseline. Voor zwemmen zijn speciale waterdichte oordopjes aan te raden. Bij een middenoorontsteking is zwemmen meestal niet direct schadelijk, maar vaak voelt u zich niet fit genoeg. Douchen kan, maar zorg dat er geen zeepwater of shampoo in het oor komt. Een washandje over het oor is een simpele voorzorgsmaatregel.