Het duurste werk van David Hockney en het recordbedrag dat het opleverde

In de wereld van de hedendaagse kunst geldt David Hockney al decennialang als een van de meest invloedrijke en geliefde kunstenaars. Zijn werk, dat zich bevindt op het snijvlak van figuratie, modernisme en een uitgesproken gevoel voor kleur, heeft zowel critici als verzamelaars weten te betoveren. De vraag naar zijn schilderijen, met name zijn iconische zwembadstukken en landschappen uit Yorkshire, heeft op veilingen tot recordbedragen geleid.

Het bepalen van het absoluut duurste schilderij van Hockney vereist een onderscheid tussen privéverkopen en openbare veilingresultaten. Privétransacties, vaak omvangrijker dan veilingverkopen, blijven meestal in de discretie van de betrokken partijen. Toch heeft één werk zich in het volle licht van de openbare veilingzaal onbetwistbaar naar de top gewerkt.

Dit schilderij markeert niet alleen een financieel hoogtepunt, maar ook een artistieke bekroning van een specifieke, geliefde periode in Hockney's carrière. Het vertegenwoordigt de essentie van zijn visuele taal: een onderzoek naar ruimte, licht en de weergave van water, thema's die de kunstenaar zijn hele leven hebben gefascineerd. De verkoop ervan was een historisch moment dat de marktwaarde van Hockney's belangrijkste werken definitief herdefinieerde.

De recordhouder: titel, verkoopjaar en verkoopprijs in cijfers

Het duurste schilderij van David Hockney dat ooit op een veiling werd verkocht, is het monumentale werk "Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)".

Dit iconische doek, geschilderd in 1972, ging onder de hamer bij Christie's in New York op 15 november 2018. Het bracht een bedrag van $90.312.500 op, wat destijds neerkwam op ongeveer 80 miljoen euro.

De verkoop was een sensatie en vestigde niet alleen een persoonlijk record voor Hockney, maar maakte hem ook tijdelijk tot de duurste levende kunstenaar op de veilingmarkt.

Het schilderij toont twee figuren: een zwemmende man onder water en een staande man die naar beneden kijkt. Het combineert Hockney's meest geliefde thema's: het zwembad, het dubbele portret en het spel met perspectief.

De astronomische prijs onderstreept de blijvende kracht en invloed van Hockney's werk uit de jaren zestig en zeventig, dat wordt gezien als het hoogtepunt van zijn carrière.

Wat maakt 'Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)' zo bijzonder?

Het schilderij combineert twee iconische thema's van David Hockney: het zwembad en de dubbelportretten. Het vangt een verhaal van observatie en afstandelijkheid, waarbij de ene figuur, de kunstenaar Peter Schlesinger, onder water zwemt terwijl de andere, Hockney's ex-geliefde, aan de rand staat en toekijkt.

De technische uitvoering is uitzonderlijk. Hockney gebruikte duizenden kleine, felle acrylverfstreken om het effect van lichtbreking en beweging in water na te bootsen. Het resultaat is een hypnotiserend, bijna mozaïek-achtig oppervlak dat het water tot leven brengt.

De compositie is meesterlijk geconstrueerd uit foto's. Hockney maakte honderden Polaroid-foto's in Los Angeles en Saint-Tropez om de perfecte houdingen en het licht vast te leggen. De scherpe diagonaal van het zwembad leidt de blik naar de figuur onder water, terwijl het weidse landschap op de achtergrond een gevoel van melancholie en ruimte toevoegt.

Het werk vertegenwoordigt een persoonlijk en artistiek keerpunt. Het werd geschilderd na een turbulente breuk en symboliseert de complexe dynamiek tussen de kunstenaar en zijn muze, tussen observatie en betrokkenheid. De titel zelf, 'Portrait of an Artist', voegt een laag van zelfreflectie toe over de rol van de kunstenaar.

De historische verkoop in 2018 bevestigde zijn status. Als duurste werk van een levende kunstenaar op dat moment, markeerde het niet alleen Hockney's commerciële hoogtepunt, maar ook de blijvende aantrekkingskracht van zijn visie op moderne levensstijl, intimiteit en licht.

De veiling bij Christie's: wie kocht het en wat was de voorgeschiedenis?

Het duurste schilderij van David Hockney, Portrait of an Artist (Pool with Two Figures), werd op 15 november 2018 verkocht tijdens een avondveiling van naoorlogse en hedendaagse kunst bij Christie's in New York. Het werk bracht $90,312,500 op, inclusief veilingkosten, wat neerkomt op ongeveer 80 miljoen euro.

De koper werd tijdens de veiling anoniem gehouden. Later werd bekend dat het schilderij werd aangekocht door de vermogende Britse zakenman Joe Lewis. Lewis, eigenaar van de Tavistock Group en een gepassioneerd kunstverzamelaar, voegde het iconische werk toe aan zijn omvangrijke privécollectie.

De voorgeschiedenis van het schilderij is even opmerkelijk als het werk zelf. Hockney schilderde het in 1972 tijdens een productieve periode in Frankrijk. Het doek toont twee figuren: een zwemmende man, gebaseerd op Hockneys toenmalige geliefde Peter Schlesinger, en een staande man die naar het water kijkt, gemodelleerd naar curator Henry Geldzahler. Het complexe perspectief van het zwembad kostte Hockney weken van intensief werk.

Het schilderij had voor de veiling al een interessante provenance. Het werd in 1972 gekocht door de prominente Amerikaanse verzamelaar Betty Freeman, die het bijna vijf decennia in haar bezit hield. Na haar overlijden in 2009 erfden haar erfgenamen het werk. Zij besloten het veiling te laten bij Christie's, waar het als topstuk van de verkoop werd aangekondigd.

De veiling zelf was een spectaculair evenement. De biedstrijd duurde minder dan tien minuten en werd gevoerd tussen vijf telefonische bieders. Het uiteindelijke bedrag verpulverde niet alleen het vorige record voor Hockney, maar maakte het ook tot het duurste werk van een levende kunstenaar dat ooit op een veiling was verkocht, een record dat het enkele jaren hield.

Hoe verhoudt deze prijs zich tot andere dure kunstwerken van Hockney?

De verkoop van 'Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)' voor $90,3 miljoen in 2018 is een duidelijke uitschieter in Hockney's veilinghistorische. Het bedrag plaatst dit werk in een geheel andere financiële categorie dan zijn overige topstukken. De prijs is een veelvoud van wat zijn andere werken ophaalden, zowel ervoor als erna.

Een overzicht van andere hoge resultaten illustreert de enorme kloof:

• 'Pacific Coast Highway and Santa Monica' (1990) bracht in 2018 $28,5 miljoen op, destijds een persoonlijk record dat enkele maanden later alweer werd verpletterd.



• 'A Bigger Splash' (1966), misschien wel zijn meest iconische werk, werd in 2006 voor $4,6 miljoen geveild. Gecorrigeerd voor inflatie zou dat vandaag ongeveer $7 miljoen zijn, wat het enorme verschil in waardestijging benadrukt.



• 'The Room, Tarzana' (1967) realiseerde in 2020 $11,7 miljoen.



• 'Garrowby Hill' (1998) werd in 2021 verkocht voor $16,8 miljoen.

De recordprijs is dus geen geleidelijke stijging, maar een seismische verschuiving. Factoren die dit extreme verschil verklaren zijn:

1. Het schilderij geldt als het ultieme hoogtepunt uit zijn beroemde 'zwembad'-periode.



2. De complexe compositie en het verhaal erachter maken het tot een iconisch kunsthistorisch document.



3. De verkoop vond plaats op het hoogtepunt van de markt voor moderne en hedendaagse kunst.



4. Het was een zeldzaam, museumwaardig topstuk dat decennia niet op de markt was geweest.

Concluderend verhoudt de $90,3 miljoen prijs zich tot zijn andere dure werken als een kroonjuweel tot een verzameling edelstenen. Het bevestigde Hockney's status niet alleen als een belangrijk kunstenaar, maar plaatste hem ook definitief in de hoogste financiële echelons van de kunstgeschiedenis, naast meesters als Picasso en Van Gogh.

Veelgestelde vragen:

Is "Portrait of an Artist (Pool with Two Figures)" echt het duurste schilderij van David Hockney?

Ja, dat klopt. Dit schilderij uit 1972 werd in november 2018 geveild bij Christie's in New York voor $90,3 miljoen (inclusief veilingkosten). Dat komt neer op ongeveer 80,5 miljoen euro. Dit bedrag overtreft het vorige record voor een levende kunstenaar, dat toen in handen was van Jeff Koons. Het werk toont een zwembad in Zuid-Frankrijk met twee figuren: een zwemmende man en een andere man, gekleed in roze, die aan de rand staat. Het schilderij combineert Hockney's fascinatie voor zwembaden en dubbelportretten. De verkoop kreeg veel aandacht omdat het de hoge waardering voor Hockney's vroege, iconische werk bevestigde.

Heeft Hockney's duurste werk iets te maken met zijn latere iPad-kunst?

Nee, direct is er geen verband. Het recordwerk is een groot, traditioneel olieverfschilderij uit 1972, lang voor de komst van digitale tablets. De waarde wordt vooral bepaald door zijn artistieke en historische betekenis binnen zijn oeuvre. Het vertegenwoordigt het hoogtepunt van zijn beroemde Californische zwembad-schilderijen. Zijn latere, kleurrijke iPad-werk uit de jaren 2000 en 2010 is wel populair en heeft zijn publiek verbreed, maar op veilingen halen deze digitale prints of daarvan gemaakte prenten niet de astronomische prijzen van zijn unieke vroege schilderijen. De markt voor unieke kunstwerken uit zijn klassieke periode blijft het sterkst.