Wat is de normale hardheid van water?

De hardheid van uw kraanwater is geen vaststaand gegeven, maar een variabele die sterk afhangt van uw geografische locatie. Het wordt bepaald door de hoeveelheid calcium- en magnesiumionen die het water oplost tijdens zijn reis door de bodem. Gebieden met kalksteen- of gipslagen, zoals grote delen van Vlaanderen en Nederland, kennen van nature harder water dan streken met een zandbodem.

In Nederland wordt de hardheid uitgedrukt in Duitse graden (°dH) of, steeds vaker, in millimol calciumcarbonaat per liter (mmol/l). Een veelgebruikte indeling is: zacht water (0 - 4 °dH), gemiddeld hard (4 - 8 °dH), hard (8 - 12 °dH) en zeer hard (boven 12 °dH). De meeste drinkwaterbedrijven streven naar een waarde tussen de 5,6 en 10 °dH, een bandbreedte die als een goede norm wordt beschouwd.

Deze "normale" zone biedt een balans. Het water is niet agressief zacht, wat corrosie in leidingen kan bevorderen, maar ook niet zo hard dat het tot overmatige kalkaanslag leidt op apparaten, sanitair en in uw thee- of koffiekopje. Het is belangrijk om te weten dat de specifieke hardheid per gemeente, en soms zelfs per wijk, kan verschillen. De enige manier om zeker te weten wat voor u 'normaal' is, is het raadplegen van de waterhardheidskaart of jaarrapportage van uw lokale drinkwaterleverancier.

Hoe meet je de hardheid van je kraanwater?

De hardheid van je kraanwater kun je op verschillende manieren, met variërende precisie, zelf vaststellen. De meest gebruikelijke methoden zijn teststrips en druppeltests.

Teststrips (of meetstrips) zijn de snelste en eenvoudigste optie. Je dompelt de strip enkele seconden in een glas kraanwater. Na een korte wachttijd verandert de kleur van de strip. Vergelijk deze kleur met de bijgeleverde kleurenkaart om de totale hardheid in Duitse graden (°dH) of Franse graden (°fH) af te lezen.

Voor een nauwkeuriger resultaat gebruik je een druppeltest (titratieset). Met een pipet voeg je druppel voor druppel een testvloeistof toe aan een gemeten hoeveelheid kraanwater. Je schudt het mengsel na elke druppel. Het moment waarop de vloeistof van kleur verandert, geeft het eindpunt aan. Het aantal gebruikte druppels correspondeert direct met de waterhardheid, vaak weergegeven in °dH.

Een derde mogelijkheid is het raadplegen van het jaarverslag (kwaliteitsrapport) van je drinkwaterbedrijf. Dit document, online beschikbaar, geeft de gemiddelde hardheid per regio nauwkeurig weer. De waarde kan echter licht verschillen per woning door de leidingen in je huis.

Voor de meest betrouwbare meting, bijvoorbeeld bij ernstige kalkaanslag of specifieke professionele toepassingen, kun je een watermonster naar een gespecialiseerd laboratorium sturen voor analyse.

Welke hardheid is geschikt voor apparaten en leidingen?

Voor de levensduur en efficiëntie van huishoudelijke apparaten en leidingen is de waterhardheid van groot belang. De algemene richtlijn is dat zacht tot middelhard water het meest ideaal is. Concreet betekent dit een hardheid onder de 2,5 mmol/l of 14 °dH (Duitse graden).

Bij hardheden boven deze waarde ontstaat het risico op kalkaanslag (ketelsteen). Dit leidt tot hogere energiekosten, omdat bijvoorbeeld een waterkoker of boiler meer stroom verbruikt om dezelfde hoeveelheid water te verwarmen. Ook kan kalkaanslag in leidingen de waterdruk verminderen en de doorstroming belemmeren.

Specifiek gevoelige apparaten zijn vaatwassers, wasmachines, boilers en koffiezetapparaten. Vooral verwarmingselementen zijn erg kwetsbaar. Moderne apparaten hebben vaak een ingebouwd waterontharder-systeem (ionenwisselaar) voor de vaatwasser, maar dit vereist regelmatig onderhoud met regeneratiezout.

Een te lage hardheid (zeer zacht water) kan echter ook nadelen hebben, vooral voor metalen leidingen. Zacht water is corrosiever en kan, bij oudere leidingen van bijvoorbeeld koper of lood, meer metaal oplossen. Dit is niet direct schadelijk voor de apparaten zelf, maar kan wel de waterkwaliteit beïnvloeden. De optimale zone ligt daarom tussen 1,0 en 2,0 mmol/l (5,6 - 11,2 °dH).

Concluderend: voor een langere levensduur en optimale werking van uw installaties is het aan te raden de hardheid binnen de middelharde bandbreedte te houden of, indien nodig, een centrale of lokale waterontharder te overwegen bij hard tot zeer hard water.

Waar vind je de hardheidsgraad voor jouw woonplaats?

De waterhardheid wordt bepaald door je lokale drinkwaterbedrijf. Dit is de meest betrouwbare en actuele bron. Ga naar de website van je waterleverancier en zoek naar termen als 'waterhardheid', 'waterkwaliteit' of 'hardheid drinkwater'. Vaak vind je een postcodechecker of een specifiek overzicht per plaats.

Een alternatief is de landelijke waterhardheidszoeker. Verschillende aanbieders van waterontharders en onafhankelijke consumentensites bieden zoekmachines aan. Hier voer je je postcode en huisnummer in voor een directe uitslag. Controleer altijd de datum van de informatie, aangezien de hardheid kan veranderen.

Je kunt ook direct contact opnemen met het waterbedrijf via de klantenservice. Daarnaast staat de gemiddelde hardheid soms vermeld op de jaarlijkse waterkwaliteitsrapportage die je per post ontvangt. Voor een exacte meting bij jou thuis, bijvoorbeeld na een nieuwe waterleiding of ontharder, gebruik je een teststrip of een druppeltestset.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt precies bedoeld met "hard water"? En hoe wordt die hardheid gemeten?

Met "hard water" wordt water bedoeld dat veel calcium- en magnesiumionen bevat. Deze mineralen komen van nature in het grondwater voor, doordat het water door kalksteen- en andere mineralenlagen sijpelt. De hardheid wordt in Nederland meestal uitgedrukt in Duitse graden (°dH). Eén graad komt overeen met 17,8 milligram calciumoxide per liter water. Soms wordt ook de Franse graad gebruikt, of de hoeveelheid calciumcarbonaat in milligram per liter (mg/l). Waterleidingbedrijven meten dit continu om te garanderen dat het drinkwater aan de normen voldoet.

Is hard kraanwater schadelijk voor de gezondheid?

Nee, hard water is niet schadelijk voor de gezondheid. Integendeel, calcium en magnesium zijn belangrijke mineralen voor het lichaam. De Gezondheidsraad ziet geen bezwaren tegen het drinken van hard water. Het kan wel praktische ongemakken veroorzaken, zoals kalkaanslag op kranen en in apparaten zoals de waterkoker of wasmachine. Ook kan zeep minder goed schuimen, waardoor je mogelijk meer wasmiddel gebruikt. Voor de levensduur van huishoudelijke apparaten en het energieverbruik kan zacht water voordelen hebben.

Ik zie verschillende getallen voor de hardheid. Wat is nu eigenlijk de norm in Nederland?

De hardheid van drinkwater verschilt per regio, afhankelijk van de lokale bodemsamenstelling. Waterleidingbedrijven streven naar een hardheid tussen de 5,6 en 14 °dH. Dit wordt gezien als een goede middenweg: het water bevat voldoende mineralen, maar veroorzaakt geen overmatige kalkafzetting. Sinds 2009 is er geen wettelijke maximumhardheid meer. U kunt de specifieke hardheid voor uw postcode altijd opvragen bij uw lokale drinkwaterbedrijf. Zij publiceren deze informatie vaak ook online. Water met een hardheid onder de 2,8 °dH wordt als zeer zacht beschouwd, terwijl water boven de 14 °dH als hard tot zeer hard wordt gezien.