Veilig uit het water wanneer je ziek bent gewond of onder invloed

Een verfrissende duik in open water of een ontspannen sessie in het zwembad is voor velen het toppunt van zomergenot. Het water lokt, vooral bij hoge temperaturen. Toch is het van cruciaal belang om te beseffen dat er omstandigheden zijn waarin zwemmen niet verstandig, maar ronduit gevaarlijk kan zijn. Het negeren van deze omstandigheden kan leiden tot ernstige gezondheidsrisico's, ongevallen of een belasting voor de hulpdiensten.

De kwaliteit van het water zelf is een eerste, onzichtbare factor. Zwemmen in water met een slechte bacteriologische kwaliteit, bijvoorbeeld door blauwalg of botulisme, kan directe gezondheidsklachten veroorzaken zoals maag- en darmproblemen, huiduitslag of oorontstekingen. Een officieel zwemverbod, aangegeven met borden, is dan ook absoluut niet bedoeld als suggestie, maar als een dwingende waarschuwing.

Daarnaast spelen persoonlijke omstandigheden een grote rol. Het is verstandig om af te zien van zwemmen als je je niet goed voelt, bijvoorbeeld bij koorts, een infectie of ernstige vermoeidheid. Je lichaam is dan verzwakt en de extra inspanning en temperatuurverschillen kunnen een risico vormen. Ook direct na een stevige maaltijd is het beter om even te wachten, om kramp en misselijkheid te voorkomen.

Ten slotte vormen de weersomstandigheden en de directe omgeving een vaak onderschat gevaar. Onweer is een absolute reden om direct het water te verlaten. Bij plotseling opkomende harde wind kan de stroming in open water snel toenemen en onvoorspelbaar worden. Zwemmen in de buurt van scheepvaartroutes, sluizen of uitlaatpipes van industrie is levensgevaarlijk en altijd verboden. Wees alert en laat het plezier niet overheersen over het gezond verstand.

Bij onweer of dreigend noodweer

Zwemmen tijdens onweer is extreem gevaarlijk. Water is een uitstekende geleider van elektriciteit. Een blikseminslag verspreidt zich ver over het wateroppervlak en kan zelfs dodelijk zijn op grote afstand van de inslag.

Volg deze regels strikt op:

• Verlaat onmiddellijk het water bij de eerste tekenen van dreigend weer: donkere wolken, opkomende wind of verre donder.



• Wacht niet tot de regen of de bliksem dichtbij is. Bliksem kan kilometers voor de bui inslaan.

Zoek na het verlaten van het water direct een veilige schuilplaats:

• Een stevig gebouw is de veiligste optie.



• Een gesloten auto met metalen dak is ook een goede schuilplaats.



• Blijf uit de buurt van losstaande bomen, hekken, metalen objecten en open velden.

Hoe lang moet je wachten?

1. De 30-30-regel is cruciaal: is de tijd tussen bliksem en donder minder dan 30 seconden? Dan is het onweer gevaarlijk dichtbij.



2. Pas na 30 minuten na de laatste donderklap is het weer veilig om het water in te gaan. Dit is de officiële richtlijn van veiligheidsdiensten.

Openluchtbaden en recreatieplassen zijn even gevaarlijk als natuurwater. Lifeguards zullen bij dreiging de vlaggen hijsen en het zwemmen verbieden; volg hun instructies direct op.

Na het drinken van alcohol of gebruik van drugs

Zwemmen onder invloed is extreem gevaarlijk en een belangrijke oorzaak van verdrinking. Alcohol en drugs beïnvloeden het lichaam en geest op een manier die fundamenteel onverenigbaar is met veilig zwemmen.

Alcohol zorgt ervoor dat bloedvaten verwijden, wat leidt tot een snellere afkoeling van het lichaam (onderkoeling) zelfs in warm water. Het vertraagt de reactiesnelheid, belemmert het beoordelingsvermogen en creëert een vals gevoel van zelfvertrouwen. Hierdoor overschat men vaak de eigen zwemvaardigheden en onderschat men risico's zoals afstand, diepte en stroming.

Drugs, inclusief cannabis, kunnen de perceptie, coördinatie en het tijdsbesef ernstig verstoren. Paniekaanvallen, desoriëntatie of hallucinaties maken het onmogelijk om veilig te handelen in het water. Ook vermoeidheid na gebruik is een groot risico.

De enige veilige regel is: ga absoluut niet zwemmen, duiken of watersporten beoefenen na het nuttigen van alcohol of drugs. Wacht tot je volledig nuchter en uitgerust bent. Houd ook toezicht op anderen: ga nooit alleen zwemmen en grijp in als iemand onder invloed het water in wil.

Bij zichtbare waarschuwingen of ziekteverwekkers

Zwemmen in open water brengt risico's met zich mee die vaak direct zichtbaar zijn of door officiële instanties worden aangegeven. Het negeren van deze signalen is gevaarlijk voor de gezondheid.

Let altijd op officiële waarschuwingsborden van de beheerder of de overheid. Een verbodsbord bij zwemwater is bindend. Deze worden geplaatst bij acute gevaren zoals sterke stroming, een hoge zuurgraad (pH) of de aanwezigheid van blauwalg. Ook een officieel negatief zwemadvies moet je opvolgen als een verbod.

Zichtbare tekenen in het water zelf vormen een directe reden om niet te zwemmen. Drijflagen van blauwalgen (cyanobacteriën) zijn vaak herkenbaar als een groene, blauwe of soms rode, olieachtige laag op het water, vergelijkbaar met verf. Een troebel, melkachtig water kan wijzen op een algenbloei. Dode vissen of vogels aan de waterkant zijn een sterk signaal van ernstige verontreiniging of zuurstofgebrek.

Vermijd water met een duidelijke, aanhoudende stank of een onnatuurlijke kleur. Spoelwater van riooloverstorten na zware regenval bevat altijd ziekteverwekkers zoals de E. coli-bacterie. Zelfs als het water er helder uitziet, kan het besmet zijn. Wacht minimaal twee dagen na hevige regen voordat je weer gaat zwemmen.

Ook zichtbare lozingen, schuimvlokken of een oliefilm zijn duidelijke indicatoren van chemische verontreiniging. Contact met dergelijk water kan huidirritaties, maag-darmklachten of ernstigere infecties veroorzaken. Ga bij twijfel altijd uit van gevaar en zoek een officieel aangewezen zwemlocatie.

Met open wonden of bepaalde huidaandoeningen

Zwemmen met een open wond is sterk af te raden. Zelfs een kleine snee of schaafwond vormt een directe toegangspoort voor bacteriën en andere ziekteverwekkers. In water, vooral in meren, rivieren of zwembaden met een onvoldoende chloorniveau, kunnen deze micro-organismen infecties veroorzaken.

Een waterdichte pleister is onvoldoende bescherming voor een open wond in zwemwater. Deze pleisters lossen vaak op of laten los, waardoor de wond alsnog blootgesteld wordt. Voor postoperatieve wonden of hechtingen geldt een absoluut zwemverbod tot deze volledig genezen en gesloten zijn, zoals geadviseerd door een arts.

Ook bij actieve huidaandoeningen moet je voorzichtig zijn. Bij besmettelijke aandoeningen zoals impetigo (krentenbaard) of een schimmelinfectie (zoals zwemmerseczeem) is zwemmen uit den boze. Je brengt niet alleen anderen in gevaar, maar verergert vaak ook je eigen klachten.

Niet-besmettelijke, maar openstaande huidaandoeningen, zoals ernstig eczeem met kapotte huid of psoriasisplekken, vragen om terughoudendheid. Het chloor in zwembaden kan de huid verder uitdrogen en irriteren, terwijl zoet water mogelijk bacteriën in de aangetaste huid brengt.

Wacht altijd tot wondjes volledig zijn gedicht en korstjes hebben gevormd. Bij twijfel over een huidaandoening: raadpleeg altijd een huisarts of dermatoloog voordat je het water ingaat. Bescherm je gezondheid en die van andere zwemmers.

Veelgestelde vragen:

Is het gevaarlijk om te zwemmen als ik net gegeten heb?

Het idee dat je na het eten een uur moet wachten voor je mag zwemmen, is een veelgehoorde fabel. Er is geen medisch bewijs dat dit gevaarlijk zou zijn. Je lichaam kan prima zowel de spijsvertering als de inspanning van het zwemmen aan. Wel kan een volle maak bij een stevige inspanning voor misselijkheid of kramp zorgen. Het advies is daarom: ga niet meteen heel intensief baantjes trekken of wedstrijdzwemmen na een zware maaltijd. Een rustige duik of wat ronddobberen is over het algemeen geen probleem. Luister vooral naar je lichaam.

Waarom mag je niet zwemmen tijdens onweer?

Zwemmen tijdens onweer is levensgevaarlijk. Water geleidt elektriciteit uitstekend. Als de bliksem inslaat in het water, zelfs op enige afstand, kan de stroom zich over een groot gebied verspreiden en je raken. Ook metalen objecten zoals leuningen of duikplanken trekken bliksem aan. Zwembaden en openluchtbaden sluiten hierom bij naderend onweer. Bij de eerste donder of bliksemflits moet je direct het water uit. Zoek dan beschutting in een stevig gebouw, niet onder een afdakje of boom. Wacht minstens een half uur na de laatste donder voor je weer het water in gaat.

Kan ik met open wondjes of huidinfecties zwemmen?

Met open wonden of besmettelijke huidinfecties, zoals zwemmerseczeem of een schimmelinfectie, wordt zwemmen sterk afgeraden. Voor je eigen gezondheid: chloor en bacteriën in het water kunnen een wond irriteren en de genezing vertragen of een infectie veroorzaken. Voor anderen: je kunt besmettelijke aandoeningen gemakkelijk verspreiden via het water of de gemeenschappelijke douches en vloeren. Een waterdichte pleister is vaak niet voldoende bescherming. Wacht tot de wond goed gesloten is of de infectie volledig is genezen. Raadpleeg bij twijfel je huisarts.