Wanneer moet een strafschop opnieuw worden genomen?

De strafschop is een van de meest beslissende en nerveuze momenten in het voetbal. Een heldere kans om te scoren, maar omgeven door een complex web aan regels. Het lijkt eenvoudig: de bal op de stip, de keeper op de lijn, een fluitsignaal en een schot. Echter, de uitvoering ervan is aan strikte voorwaarden gebonden, en elke afwijking kan leiden tot de opdracht om de genomen strafschop over te doen.

De beslissing om een strafschop te laten hernemen valt altijd onder de verantwoordelijkheid van de scheidsrechter en is vaak het gevolg van een overtreding van de spelregels door een van de betrokken partijen tijdens de uitvoering zelf. Dit kan gebeuren voordat de bal in het spel is, maar ook in bepaalde situaties nadat de bal van de stip is geschoten. De specifieke overtredingen en de bijbehorende consequenties zijn nauwkeurig omschreven in de regelgeving van de International Football Association Board (IFAB).

In de volgende paragrafen worden de concrete scenario's uiteengezet waarbij een herneming verplicht is. Dit varieert van inbreuken door de aanvaller of een medespeler, zoals een illegale loopbeweging of het binnendringen van het strafschopgebied te vroeg, tot overtredingen door de verdedigende partij, waaronder de doelman die van de lijn komt voordat de bal is geschoten. Ook het zeldzame geval van een externe invloed die het spel verstoort, kan aanleiding zijn voor een nieuwe poging.

Overtredingen door de aanvaller voor of tijdens de uitvoering

De uitvoering van een strafschop kan ook ongeldig worden verklaard door een overtreding van een aanvaller. De scheidsrechter laat de bal opnieuw nemen of kent een indirecte vrije schop aan de verdedigende partij toe, afhankelijk van het moment en de aard van de overtreding.

Indien een medespeler van de nemer het strafschopgebied of de boog voor de stip betreedt voordat de bal is geschoten, en de bal gaat niet in het doel, wordt de strafschop altijd overgenomen. Gaat de bal wel in het doel, dan wordt een indirecte vrije schop voor de tegenstander toegekend.

Wanneer de nemer zelf een overtreding begaat voordat de bal in het spel is, zoals een schijnbeweging (feitelijk stilhouden) tijdens de aanloop, volgt een waarschuwing (gele kaart) en een indirecte vrije schop voor de verdedigende ploeg. Een illegale schijnbeweging waarbij de nemer stopt en een tegenstander misleidt, is altijd verboden.

Betreedt de nemer voortijdig het strafschopgebied na de schot, maar voordat de bal is teruggekaatst van de doelpalen of de keeper, en de bal komt niet in het doel, dan wordt een indirecte vrije schop tegen zijn team genomen. Scoort hij uit de rebound, dan wordt het doelpunt afgekeurd en volgt diezelfde vrije schop.

De belangrijkste regel is dat de nemer de bal voorwaarts moet trappen en mag deze niet een tweede keer raken voordat een andere speler dit heeft gedaan. Doet hij dat wel, dan is het een overtreding en volgt een indirecte vrije schop, tenzij het een handsbal of een tackle is; dan is het een directe vrije schop.

Overtredingen door de keeper of verdediger voor de bal in het spel is

De strafschop moet worden overgenomen als de keeper een overtreding begaat vóórdat de bal is geschoten en de bal niet in het doel gaat. Dit omvat het te vroeg van de doellijn komen, waardoor alleen de voeten op de lijn mogen zijn. De scheidsrechter laat de trap doorgaan en grijpt alleen in bij een duidelijke keepersovertreding gevolgd door een misser.

Ook verdedigers kunnen een overname forceren. Zij moeten zich houden aan drie regels: buiten het strafschopgebied blijven, buiten de boog van de cirkel staan en minimaal 9,15 meter van de stip zijn. Als een verdediger deze regels vóór de trap schendt en de bal niet in het doel gaat, moet de strafschop worden overgenomen.

Belangrijk is dat overtredingen van beide partijen gelijkelijk worden bestraft. Als zowel de keeper als een aanvaller vóór de trap een overtreding begaan, wordt de strafschop altijd overgenomen, ongeacht de uitkomst. Dezelfde logica geldt bij overtredingen door zowel een verdediger als een aanvaller.

Als de bal wel in het doel gaat ondanks een vroegtijdige overtreding door de keeper of een verdediger, wordt het doelpunt toegekend. De overtreding wordt dan genegeerd, tenzij deze zeer flagrant is. Deze principes zorgen voor een eerlijke balans tussen het straffen van regeloverschrijdingen en het belonen van een goed genomen penalty.

Onvoorziene omstandigheden en balcontact na de stuit

Een strafschop moet opnieuw worden genomen als de bal, nadat hij van de grond is gestuit, onverwacht contact maakt met een object of persoon voordat een andere speler hem duidelijk heeft aangeraakt. Dit geldt alleen als de bal daardójnaar het doel terugkaatst en een doelpunt wordt gemaakt, of als de bal juist wordt afgeweerd door dit onvoorziene contact.

Een klassiek voorbeeld is contact met de doellat of de lat van het doel. Als de bal na de stuit de lat of de paal raakt en vervolgens in het doel belandt, is het doelpunt ongeldig. De strafschop wordt overgenomen omdat de bal na de stuit een "vreemd voorwerp" (de doelconstructie zelf) heeft geraakt voordat hij over de doellijn ging.

Hetzelfde principe is van toepassing wanneer de bal na de stuit een andere persoon raakt die zich op reglementaire wijze buiten het strafschopgebied bevindt, zoals een vogel, een scheidsrechter die niet opzettelijk handelt, of een los object op het veld. Deze externe factor verandert de normale loop van de bal.

Belangrijk is dat deze regel niet van toepassing is op de doelverdediger. Contact van de bal met de keeper na de stuit is een normaal onderdeel van het spel. Alleen als de doelverdediker de bal duidelijk speelt en deze daarna via een onvoorzien object alsnog in het doel gaat, kan er sprake zijn van een herneming.

De scheidsrechter moet altijd oordelen of het contact werkelijk onvoorzien en extern was. Was de bal al duidelijk gespeeld door de keeper die hem tegen de paal trapt? Dan is het spel gewoon in beweging en geldt de regel niet. De beslissing om over te nemen is dus cruciaal voor een correcte toepassing van de spelregels.

Veelgestelde vragen:

De doelman komt duidelijk van zijn lijn af voordat de bal is geschoten, maar de aanvaller mist het doel. Moet de strafschop dan overgenomen worden?

Ja, in dat geval moet de strafschop worden overgenomen. De regel is duidelijk: de doelman moet met minimaal één voet op de doellijn blijven staan totdat de bal is geschoten. Overtreedt de doelman deze regel, dan fluit de scheidsrechter direct af. Het maakt hierbij niet uit of de bal raak of mis gaat. De overtreding wordt bestraft met een waarschuwing (gele kaart) voor de doelman en een nieuwe strafschop. Dit geeft de aanvaller een nieuwe kans, omdat zijn eerste poging onrechtmatig werd beïnvloed door het te vroeg van de lijn komen van de keeper.

Een medespeler van de nemer loopt te vroeg het strafschopgebied in. De bal kaatst via de paal terug in het spel. Wat beslist de scheidsrechter?

De scheidsrechter laat in eerste instantie doorgaan, omdat de bal terugkaatst en dus in het spel blijft. Op dat moment ontstaat er een nieuwe spelsituatie. Als de overtredende medespeler de bal vervolgens als eerste aanraakt of ermee in zijn voordeel speelt, zal de scheidsrechter direct affluiten. De straf wordt dan een indirecte vrije schop voor de tegenpartij. Wordt de bal echter door een andere speler (tegenstander of niet-overtredende medespeler) gespeeld, dan grijpt de scheidsrechter vaak niet meer in. Alleen als de te vroeg ingelopen speler een duidelijk voordeel uit zijn actie haalt, bijvoorbeeld door de teruggekaatste bal binnen te koppen, wordt er afgefloten. Een nieuwe strafschop is in dit scenario dus niet de juiste beslissing; het hangt af van wie de bal na de terugkaatsing het eerste aanraakt en welk voordeel wordt behaald.